Αρχική > Uncategorized > «Συναλλαγματική πολιτική, Ανταγωνιστικότητα και προοδευτική διέξοδος από την κρίση».

«Συναλλαγματική πολιτική, Ανταγωνιστικότητα και προοδευτική διέξοδος από την κρίση».

Φεβρουαρίου 9, 2012 Σχολιάστε Go to comments

Ημερίδα ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας (Κυριακή 5.2.12)

Θεματική ενότητα: «Ευρωπαϊκή Ένωση, ευρώ, κρίση Ευρωζώνης. Η ταξική προσέγγιση»

                                                       Γιάννης Τόλιος

          διδάκτωρ οικονομικών επιστημών και μέλος της Π.Σ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ

Εισαγωγή

Η βαθιά και παρατεταμένη κρίση της ελληνικής οικονομίας με αιχμή την κρίση δημόσιου χρέους, εκτός από τις ενδογενείς αιτίες του ελληνικού καπιταλισμού, συμπυκνώνει και τις συνέπειες της κρίσης της ευρωζώνης και της νεοφιλελεύθερης πολιτικής σε διεθνές επίπεδο. Τα τελευταία δύο χρόνια έγιναν πάνω από 20 συναντήσεις των ηγετών της ΕΕ και Eurogroup για την επίλυση της κρίσης και πάντα έβγαιναν θριαμβευτικά ανακοινωθέντα….που διαρκούσαν μόνο λίγες ημέρες.! Ταυτόχρονα το σαθρό οικοδόμημα της ΟΝΕ, βήμα-βήμα άρχισε να αποκτά ένα παρα-οικοδόμημα («μηχανισμός στήριξης’, «Μνημόνια», «Σύμφωνο ευρώ», κά), κάνοντας πιο αντιδημοκρατικό, αντιλαϊκό και αποκρουστικό το πρόσωπο της. Τέτοια ήταν και η τελευταία απόφαση της 9ης Δεκέμβρη ’11 και της πρόσφατης συνάντησης τέλος Γενάρη ‘12.

1. Η κρίση της ευρωζώνης και η φερέγγυα υπέρβαση της

Ειδικότερα στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής (30.1.12), οι επικεφαλής των κυβερνήσεων συμφώνησαν στην υπογραφή νέου «δημοσιονομικού συμφώνου» (θα υπογραφεί Μάρτιο ’12) που προβλέπει «ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς» και «διαρθρωτικό έλλειμμα» στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου κατά μέσο όρο το 0,5% του ΑΕΠ και ετήσια 3%, ενώ το δημόσιο χρέος πρέπει να μειωθεί στο 60% του ΑΕΠ με ετήσιο ρυθμό 5%. Σε περίπτωση αποκλίσεων θα επιβάλλονται πρόστιμα από 0,1-0,2% του ΑΕΠ. Από την άλλη το πρόβλημα της κεφαλαιακής επάρκειας του Μηχανισμού Στήριξης «ESM» για δανειακή στήριξη χωρών με υψηλό χρέος παραμένει άλυτο, ενώ για την ανάπτυξη και την απασχόληση προβλέπονται ελάχιστα κονδύλια (κυρίως αδιάθετα του προϋπολογισμού της ΕΕ της περιόδου 2007-13, ύψους 20 δις €).

Η νέα συμφωνία συνέχεια των αποφάσεων της 9ης Δεκέμβρη ’11, όχι μόνο δεν επιλύει αλλά οξύνει τη βαθιά εσωτερική αντίφαση της ευρωζώνης, ανάμεσα στο μόνιμο «κλείδωμα» της ισοτιμίας νομισμάτων, χωρών με διαφορετικό επίπεδο ανταγωνιστικότητας, η οποία λειτουργεί ως μηχανισμός παραγωγής «πλεονασμάτων» στις ισχυρές και «ελλειμμάτων» στις αδύναμες χώρες. Η ιστορική εμπειρία έχει δείξει (Συμφωνία Breton Woods, κά), ότι δεν μπορούν να διατηρηθούν επί μακρόν σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες χωρών διαφορετικών ρυθμών ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας οικονομιών. Ταυτόχρονα το μεγάλο πρόβλημα της ανάπτυξης και απασχόλησης, επαφίεται στο «μηχανισμό της αγοράς», ενώ η εισοδηματική πολιτική του χαμηλού εργατικού κόστους, αποτελεί το μόνο διαθέσιμο μοχλό στήριξης της ανταγωνιστικότητας ιδιαίτερα των αδύναμων οικονομιών.

Στη διάρκεια ζωής της ευρωζώνης οι ενδογενείς τάσεις του συστήματος προς ανισόμετρη ανάπτυξη επιβεβαιώθηκαν, παράγοντας «αποκλείσεις» αντί «συγκλίσεις» μεταξύ χωρών σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Επίσης αποκαλύφθηκε ότι το αντιλαϊκό και αντιδημοκρατικό οικοδόμημα της ΟΝΕ (ευρωζώνης-ευρώ), υφίσταται «μεταλλάξεις» προς το χειρότερο και αποτελεί αυταπάτη ότι η «πίεση» από τα κάτω μπορεί να φέρει βελτιώσεις, όταν τα βασικά κέντρα λήψης αποφάσεων είναι μακριά από τους λαούς και τους εργαζόμενους (Συμβούλιο, Eurogroup, Επιτροπή), το Ευρωκοινοβούλιο παίζει διακοσμητικό ρόλο, ενώ ο άξονας «Μερκόζι» (Μεργκελ-Σαρκοζί) καθορίζει πλέον τις βασικές «συντεταγμένες» της ευρωζώνης. Η πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, για να είναι βιώσιμη και να αντιστοιχεί στις απαιτήσεις του «ιστορικά αναγκαίου» (ισότιμη και αμοιβαία επωφελής συνεργασία χωρών), προϋποθέτει καινούργια «αρχιτεκτονική» με θεμέλια τα συμφέροντα των λαών και των εργαζόμενων και κατά συνέπεια ανατροπή και διάλυση της ΟΝΕ.

2. PSI, δανειακή σύμβαση, νέο Μνημόνιο μηχανισμοί δήμευσης του ελληνικού λαού

Οι εμπειρίες από την εφαρμογή του «Μνημονίου», στο όνομα αποφυγής της χρεοκοπίας ήταν δραματικές. Μεγάλες μειώσεις στο λαϊκό εισόδημα, υποβάθμιση βιοτικού επιπέδου, εκρηκτική αύξηση ανεργίας ιδιαίτερα στους νέους, μεγάλη μείωση ΑΕΠ (σωρευτικά 20%), κλείσιμο 430.000 ΜΜΕ, παραγωγική παρακμή, φτωχοποίηση ευρύτερων στρωμάτων, αυξανόμενες αυτοκτονίες,  κά. Γιατί άραγε η νέα δανειακή σύμβαση και το νέο Μνημόνιο θα έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Η χώρα έχει ουσιαστικά χρεοκοπήσει (αδυναμία αποπληρωμής χρέους) και αυτό που συζητάμε είναι οι πολιτικές διαχείρισης της που συνοψίζονται σε δύο επιλογές. Η πρώτη είναι της «ελεγχόμενης πτώχευσης» που προωθούν τρικομματική κυβέρνηση και υπερεθνική τρόϊκα είναι σε όφελος πιστωτών με στόχο τη δήμευση του ελληνικού λαού μέσω ξεπουλήματος όλων των ΔΕΚΟ και της δημόσιας περιουσίας, με «σφαγή» μισθών, συντάξεων και λαϊκών εισοδημάτων (εσωτερική υποτίμηση αξίας εργατικής δύναμης πάνω από 50%) και επιστροφή εργασιακών σχέσεων αρχές 1900.! Τέλος με το λεγόμενο PSI, τη νέα δανειακή σύμβαση και το νέο Μνημόνιο, βάζουν βαριές αλυσίδες για δεκαετίες στο ελληνικό λαό (νέο χρέος 130 δις, αγγλικό δίκαιο στα νέα ομόλογα, κά), ενώ σχεδόν καταργείται η εθνική και λαϊκή κυριαρχία.

Η κυβέρνηση Παπαδήμου παίζει ρόλο «δικαστικού επιμελητή» στη δήμευση του ελληνικού λαού. Γιαυτό και καταφεύγει σε φαιδρά επιχειρήματα περί «σωτηρίας της χώρας», «στήριξης ανταγωνιστικότητας», «αύξησης απασχόλησης», κά, ενώ κινδυνολογεί ότι η απόρριψη των μέτρων σημαίνει χρεοκοπία, επιστροφή στη δραχμή και τελικά…εθνική καταστροφή.! Ειδικότερα ανάγει τη μείωση μισθών σε «κλειδί» της ανάπτυξης αποφεύγοντας να απαντήσει πως οι υψηλότεροι μισθοί στη Γερμανία συνδυάζονται με υψηλότερη ανταγωνιστικότητα και πως οι χαμηλότεροι μισθοί στην Ισπανία με υψηλότερη ανεργία. Δεν ξέρει ή δεν καταλαβαίνει ότι βασικός μοχλός ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας είναι η «παραγωγικότητα» (νέα τεχνολογία, κατάρτιση, έρευνα, κά), καθώς η «συναλλαγματική πολιτική» (η ισοτιμία της δραχμής παραμένει «κλειδωμένη» στο ευρώ), ενώ η επίδραση του εργατικού κόστους ασκεί μικρή σχεδόν οριακή επίδραση. Με δεδομένο ότι το μέσο εργατικό κόστος στην ελληνική βιομηχανία είναι 15%, ακόμα και με μείωση μισθών κατά 50% η ανταγωνιστικότητα βελτιώνεται μόλις κατά 7,5%, ενώ εάν η ισοτιμία του ευρώ (και έμμεσα της δραχμής) μειωθεί έναντι του δολαρίου από 1,36 σήμερα στο ύψος του 2000 (1 € = 1 δολ.), τότε η ανταγωνιστικότητα θα βελτιώνονταν κατά 36%.!!! Αυτή την σκληρή αλήθεια αποσιωπά ο κ.Παπαδήμος και πολλοί άλλοι λαλίστατοι, οικονομολόγοι και «αναλυτές», πέραν….αλλά και εντός της Αριστεράς, που υιοθετούν τη κινδυνολογία ότι αποδέσμευση από την ευρωζώνη-ευρώ και επιστροφή στο εθνικό νόμισμα συνεπάγεται….εθνική καταστροφή.

Τα διάφορα «στερεότυπα» μιας ακατάσχετης κινδυνολογίας δεν αντέχουν στην ουσιαστική κριτική. Επιγραμματικά σημειώνουμε. α) «’Η αποδοχή των μέτρων ή χρεοκοπία». Μα η χώρα είναι ήδη σε κατάσταση χρεοκοπίας. Το ζήτημα είναι αν η διαχείριση της γίνει με όρους πιστωτών και τρόϊκας ή με όρους κοινωνίας; β) «Ή ευρώ ή επιστροφή στη δραχμή και εθνική καταστροφή». Στη δεκαετία 1970-2000, η ισοτιμία της δραχμής απέναντι στο δολάριο από 30 δρχ. έφθασε τις 367 δρχ. δηλαδή στην 30ετία το δολάριο ανατιμήθηκε 12 φορές. Άραγε η ελληνική κοινωνία έζησε σε κόλαση; γ) «Καμιά θυσία για το ευρώ, καμιά ψευδαίσθηση για τη δραχμή». Καθαρός «στρουθοκαμηλισμός» διότι δεν κατανοεί ότι η «συναλλαγματική πολιτική» είναι απλά ένας σημαντικός μοχλός άμυνας μιας οικονομίας που αν τον αξιοποιήσει σωστά μπορεί να διευκολύνει την ανάπτυξη και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της. δ) «Η φυγή από την ευρωζώνη είναι εθνοκεντρισμός και εθνική αναδίπλωση, ενώ μετατρέπει τη χώρα σε Αλβανία». Δηλαδή η αριστερή υπέρβαση του «εθνικού» είναι ο «ευρωκεντρισμός» και ο  «ευρωπαϊκός κοσμοπολιτισμός» ή ο συνδυασμός του «εθνικο-πατριωτικού», «ταξικού» και «διεθνικού»; ε) «Κερδισμένοι από την επιστροφή στη δραχμή θα είναι όσοι έβγαλαν τα λεφτά τους έξω και θα γυρίσουν να μας εξαγοράσουν». Αυτό ίσως ισχύει για τη …«μαρίδα» των μικροκεφαλαιούχων, ενώ τα μεγάλα «ψάρια» (μεγαλοκαταθέτες) έχουν άλλα, «κεφαλαιοκρατικά κριτήρια» μετακίνησης κεφαλαίων από χώρα σε χώρα. Δηλ. επιδιώκουν διαχρονικά υψηλές κεφαλαιακές αποδόσεις χωρίς μεγάλα επενδυτικά «ρίσκα», διαφορετικά θάπρεπε από την περίοδο 1970-2000 με την τεράστια υποτίμηση της δραχμής θα μας είχαν ήδη εξαγοράσει. Όμως οι «άμεσε ξένες επενδύσεις» ήταν πολύ λίγες σε σχέση με άλλες χώρες. Άρα επιφανειακή θεώρηση…!!

3.     Εθνικό νόμισμα, βιώσιμη ανάπτυξη, προοδευτική έξοδος από την κρίση

Ασφαλώς ο μοχλός της συναλλαγματικής πολιτικής έχει περιορισμένες δυνατότητες και δεν αρκεί από μόνος του να λύσει τα σύνθετα προβλήματα ανάπτυξης, απασχόλησης, χρέους, κλπ. Ωστόσο στα πλαίσια μιας γενικότερης εναλλακτικής οικονομικής στρατηγικής, προοδευτικής εξόδου από την κρίση, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Ποιοι είναι οι βασικοί άξονες μιας τέτοιας στρατηγικής; Πολύ επιγραμματικά σημειώνουμε:

1) «Αθέτηση πληρωμών» δημόσιου χρέους κάνοντας χρήση του διεθνούς δικαίου («κατάσταση ανάγκης» και «απεχθές χρέος») για άμεση ανακούφιση του κρατικού προϋπολογισμού από τα τεράστια τοκοχρεολύσια κυρίως στο διάστημα 2012-2015. Με την άρνηση πληρωμής τοκοχρεολυσίων η χώρα δεν έχει ανάγκη νέου δανεισμού για καταβολή μισθών, συντάξεων, κοινωνικών, αναπτυξιακών λειτουργικών, κλπ, δαπανών.

2) Ανατροπή «Μημονίου», αποδέσμευση από την ευρωζώνη και ανάκτηση ελέγχου βασικών εργαλείων άσκησης της οικονομικής πολιτικής (συναλλαγματικής, νομισματικής, πιστωτικής, δημοσιονομικής, εισοδηματικής, αναπτυξιακής, κλπ).

 3) Εθνικοποίηση-κοινωνικοποίηση των τραπεζών, έλεγχο της κίνησης κεφαλαίων και αξιοποίησης λαϊκών αποταμιεύσεων για στήριξη της ανάπτυξης και παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας.

 4) Επεξεργασία ανορθωτικού προγράμματος ανάταξης της χώρας με στόχο την αύξηση της απασχόλησης, του εθνικού εισοδήματος και τη δικαιότερη αναδιανομή του.

 5) Ριζική εξυγίανση δημόσιων οικονομικών με αύξηση των εσόδων και δικαιότερη κατανομή φορολογικών βαρών, καθώς πολιτική δαπανών με αναπτυξιακά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

 6) Στήριξη αγοραστικής δύναμης μισθών και συντάξεων, ενίσχυση κοινωνικών και αναπτυξιακών δαπανών, ειδικά προγράμματα για οικογενειακή γεωργία και μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις.

 7) Επιστροφή υπό εθνικό έλεγχο όλων των βιώσιμων ΔΕΚΟ, και επέκταση τους σε νέους τομείς στρατηγικής σημασίας.

 8) Καταπολέμηση καρτέλ και μονοπωλιακών κυκλωμάτων, περιορισμός και έλεγχος της δράσης των πολυεθνικών εταιριών.

 9) Ανάπτυξη ισότιμων οικονομικών σχέσεων με όλες τις χώρες, στα πλαίσια μιας πραγματικής πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής.

 10) Βαθύς εκδημοκρατισμός του κράτους, ανάπτυξη θεσμών λαϊκού ελέγχου και ουσιαστικής «συμμετοχής» των εργαζόμενων στα βασικά κέντρα των οικονομικών αποφάσεων.

Οι παραπάνω μέτρα-άξονες, αμφισβητούν το DNA της νεοφιλελεύθερης πολιτικής και αποτελούν την αφετηρία ριζοσπαστικών αλλαγών που ανοίγουν δρόμους για προωθημένους κοινωνικούς μετασχηματισμούς με ορίζοντα το σοσιαλισμό και δεν μπορούν να εφαρμοστούν στα πλαίσια της ευρωζώνης. Από ταξική άποψη δεν έχουν εθνοκεντρικό προσανατολισμό, αλλά μπορούν σχεδόν στο σύνολο τους να εφαρμοστούν σε υπερεθνικό επίπεδο, στα πλαίσια είτε μιας πραγματικής ένωσης χωρών ομοσπονδιακού χαρακτήρα, είτε και κάθε χώρας ξεχωριστά, με την ύπαρξη ανάλογων πολιτικών συσχετισμών. Η ευρωζώνη και η ΕΕ δεν έχουν ομοσπονδιακό χαρακτήρα (σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο), άρα οι κοινωνικές αλλαγές προσδιορίζονται βασικά από την ανάπτυξη του κινήματος σε κάθε χώρα ξεχωριστά. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι η ανάδειξη αριστερών κυβερνήσεων σε όλες τις χώρες μπορούσε να διευκολύνει την «ομαδική» κίνηση όλων των χωρών σε ταυτόχρονους ριζοσπαστικούς μετασχηματισμούς, είναι εξαιρετικά απίθανο να συμβεί για τις 17 ή τις 27 χώρες μαζί….την ίδια ώρα. Ο νόμος της ανισόμετρης πολιτικής ανάπτυξης του κινήματος διδάσκει ότι είναι πολύ πιθανότερο να ωριμάσουν οι συνθήκες σε μια, διό, τρεις, ίσως και…δεκατρείς χώρες, να επέλθουν ανατροπές που θα διευκολύνουν τις συνολικότερες ανατροπές και κοινωνικές αλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Γιαυτό η ιδέα της παραμονής «πάση θυσία στο ευρώ» και η προσπάθεια αλλαγής συσχετισμών και ριζοσπαστικών αλλαγών σε όλες μαζί τις χώρες είναι τελικά πολύ πιο ….«ουτοπική», ακόμα και από το εγχείρημα του… «σοσιαλισμού σε μία χώρα».!

4. Κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις

Η εφαρμογή των δέκα αξόνων οικονομικής και κοινωνικής ανόρθωσης, ανταποκρίνεται στις ανάγκες, τα συμφέροντα και τις προσδοκίες της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού και πρώτα απ’ όλα των μισθωτών-εργαζόμενων, της αγροτιάς, των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της νέας γενιάς. Οι κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις προώθησης των στόχων είναι η ανάπτυξη ενός ρωμαλέου και πολύμορφου κινήματος αντίστασης, ανατροπής και αλληλεγγύης ως όχημα βάσης και η ανάδειξη κυβέρνησης ριζοσπαστικών-αριστερών δυνάμεων, στη δημιουργία της οποίας μια συμπαραταγμένη Αριστερά έχει ιστορικό χρέος να συμβάλλει αποφασιστικά. Η παθητικότητα, μοιρολατρία και αποδοχή τετελεσμένων, η καλλιέργεια κλίματος «νέο-ραγιαδισμού», είναι η χειρότερη επιλογή και δεν αντιστοιχεί στις αγωνιστικές παραδόσεις, τις ιστορικές παρακαταθήκες, την αδούλωτη και υπερήφανη στάση του λαού μας απέναντι σε ξένους και εγχώριους δυνάστες.

Ο συντονισμός και αναβάθμιση της δράσης του ριζοσπαστικού κινήματος με αντίστοιχα κινήματα στις χώρες της ΕΕ, αποτελεί στις σημερινές συνθήκες, αναντικατάστατο μέσο επιτυχίας των πιο πάνω αλλαγών και ενθάρρυνσης αντίστοιχων ανατροπών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που θα ανοίξει ελπιδοφόρους δρόμους για μια Ευρώπη των λαών, των εργαζόμενων και της σοσιαλιστικής προοπτικής. Κατά συνέπεια η θεώρηση μας αποτελεί συνδυασμό της πάλης σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, με κύριο βάρος στο πρώτο. Η ιστορική εμπειρία, τόσο η πρόσφατη («Μπολιβαριανή διαδικασία» στη Λατινική Αμερική), όσο και η παλαιότερη (απόπειρα σοσιαλιστικής ολοκλήρωσης στα πλαίσια της ΚΟΜΕΚΟΝ), παρά τις αδυναμίες τους, δείχνουν ότι το στοιχείο της ισότιμης συνεργασίας των λαών και η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων διεθνοποίησης-παγκοσμιοποίησης της οικονομικής ζωής, δεν περνάει αναγκαστικά από τις συμπληγάδες της «νεοφιλελεύθερης ολοκλήρωσης» τύπου «ευρωζώνης» ή «συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου», κά, αλλά μπορεί να βρει «γόνιμο έδαφος» στην ισότιμη προσέγγιση και συνεργασία των χωρών, σε όφελος των πραγματικών δημιουργών του πλούτου και σεβασμού του περιβάλλοντος.

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: