Αρχική > Uncategorized > Η «Διατλαντική Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών» (ΤΤΙΡ) μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ

Η «Διατλαντική Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών» (ΤΤΙΡ) μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ

Αύγουστος 27, 2014 Σχολιάστε Go to comments

Γιάννης Τόλιος, διδάκτωρ οικονομικών επιστημών

1. Εισαγωγή
Ως τέλος Ιουνίου ’14 θα συζητηθεί στις Βρυξέλλες η λεγόμενη «Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου & Επενδύσεων» (TTIP – Ttransatlantic Trade and Investment Partnership), σε ποιό ελεύθερη μετάφραση «Διατλαντική Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών». Στις διαβουλεύσεις έχουν ευρεία συμμετοχή λόμπυ πολυεθνικών εταιριών, ενώ αποκλείονται εντελώς εκπρόσωποι κοινωνικών οργανώσεων.
2. Άτυπες και θεσμικές μορφές «διατλαντικής κοινής αγοράς»
Στις αντιφατικές σχέσεις «προσέγγισης» και «αντιπαράθεσης» μεταξύ ΕΕ-ΗΠΑ, δρουν οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες. Στις σχέσεις προσέγγισης είναι οι πολύμορφες οικονομικές ανταλλαγές και ειδικότερα το διμερές εμπόριο που το 2011 ανήλθε σε 455 δις €, με θετικό ισοζύγιο για την ΕΕ 72 δις € (οι ΗΠΑ εξήγαγαν αγαθά 192 δις € οι η ΕΕ 264 δις €). Επίσης οι ΗΠΑ ήταν ο μεγαλύτερος εταίρος της ΕΕ στο εμπόριο υπηρεσιών, εξάγοντας 138,4 δις € (29% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ), ενώ εισήγαγε από την ΕΕ υπηρεσίες 143.9 δις € (24% των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ). Οι συγκεκριμένες ανταλλαγές συμπληρώνονται από ένα δυναμικό επενδυτικό κλίμα. Οι αμερικάνικες εταιρίες επένδυσαν το 2011 στην ΕΕ 150 δις €, ενώ εταιρίες από την ΕΕ επένδυσαν στις ΗΠΑ 123 δις €. Οι άμεσες επενδύσεις μεταξύ τους αντιπροσωπεύουν 50% της αξίας των άμεσων ξένων επενδύσεων διεθνώς. Ταυτόχρονα το συνολικό απόθεμα επενδύσεων ΗΠΑ στην ΕΕ ξεπέρασε το 2011 τα 1,3 τρις €, ενώ της ΕΕ στις ΗΠΑ τα 1,4 τρις €.
Στις τάσεις προσέγγισης υπάρχουν ταυτόχρονα και αντιθέσεις (δολαρίου-ευρώ στο ρόλο του αποθεματικού νομίσματος, εμπορικά πλεονάσματα Γερμανίας και ελλείμματα των ΗΠΑ, γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις στον έλεγχο πρώτων υλών κά). Ωστόσο η αυξανόμενη οικονομική αλληλεξάρτηση και συμφέροντα των πολυεθνικών εταιριών των δύο ιμπεριαλιστικών κέντρων (με διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών της ΕΕ), πιέζουν προς μεγαλύτερη προσέγγιση, η οποία ενισχύεται από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό των αναδυόμενων οικονομιών, κυρίως των BRICS (Βραζιλίας-Ρωσίας-Ινδίας-Κίνας-Ν.Αφρικής).
Τα κυριότερα επιχειρήματα που προβάλλονται υπέρ μιας «διατλαντικής κοινής αγοράς», είναι η αύξηση της απασχόλησης και του ΑΕΠ, ισχυρισμοί είναι «εν πολλοίς» έωλοι. Η συμφωνία δεν αφορά το εμπόριο (οι δασμοί είναι ήδη πολύ χαμηλοί), ούτε τα γραφειοκρατικά εμπόδια στην πραγματοποίηση επενδύσεων, αλλά περισσότερο μη δασμολογικά εμπόδια, προδιαγραφές, εταιρικά δικαιώματα, αυξημένες εγγυήσεις επενδύσεων, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, κά. Από την άλλη γενικότερες πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες αποκρύβονται, ιδιαίτερα στα εργασιακά δικαιώματα, εθνική και λαϊκή κυριαρχία, περιβάλλον, δημόσια αγαθά κά.
3. Η ΤΤΙΡ, συμφωνία-πλαίσιο γενικευμένης απορρύθμισης
Α) Με τη Συμφωνία ΤΤΙΡ, επιχειρείται όπως στη NAFTA (North America Free Trade Agreement), δημιουργία νέων αγορών για το πολυεθνικό κεφάλαιο, με άνοιγμα δημοσίων αγαθών και προμηθειών (υγείας, εκπαίδευσης, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, κά) στην κερδοσκοπική δράση των πολυεθνικών ΗΠΑ-ΕΕ. Βασικός στόχος η απορρύθμιση προδιαγραφών και εναρμόνιση στο χαμηλότερο κοινό παρανομαστή.
Β) Τίθενται υπό «αίρεση» θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα (συλλογικές συμβάσεις, συνθήκες εργασίας, συνδικαλιστικές ελευθερίες, κά) η εφαρμογή των οποίων μπορεί να δημιουργήσει «διαφυγόντα κέρδη» στις πολυεθνικές. Το αποτέλεσμα θα είναι απώλεια θέσεων εργασίας (εμπειρία NAFTA), μείωση μισθών, αποδιάρθρωση συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνεχής πίεση «προς τα κάτω» εργασιακού κόστους για αύξηση κερδών.
Γ) Προωθείται απορρύθμιση κανόνων ασφάλειας στα τρόφιμα και ανοίγουν οι πόρτες στην παραγωγή και εμπορία «μεταλλαγμένων», σε βάρος της διατροφικής ασφάλειας λαών, παραγωγών και καταναλωτών. Στο στόχαστρο βρίσκεται η «αρχή της προφύλαξης», η οποία παρέχει δικαίωμα απόσυρσης ενός προϊόντος, εφ’ όσον υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις για επιβλαβείς δράσεις στην δημόσια υγεία, αντί να αποδειχτεί εκ των υστέρων, κάτι που ισχύει στις ΗΠΑ.
Δ) Επιχειρείται η απορρύθμιση περιβαλλοντικών κανόνων προς χαμηλότερα στάνταρτ, ενώ αποδυναμώνονται οι ρυθμίσεις στα προσωπικά δεδομένα. Αυστηροί έλεγχοι στα «πνευματικά δικαιώματα», στην ελεύθερη πρόσβαση πολιτών στο διαδίκτυο κά.
Ε) Τέλος με την ΤΤΙΡ, οι πολυεθνικές θα μπορούν να σέρνουν στα διεθνή δικαστήρια εθνικές κυβερνήσεις, ζητώντας αποζημιώσεις για διαφυγόντα κέρδη, για πράξεις και ενέργειες δημοσίων αρχών ή κοινωνικών οργανώσεων, ακόμα κι όταν εξυπηρετούν κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς ή αναπτυξιακούς στόχους. Η «επίλυση διαφορών» ανατίθεται σε διεθνή δικαστήρια που κυριαρχούνται από εκπροσώπους εταιριών (ISDS – Investor State Dispute Settlement), προσδίδοντας στο υπερεθνικό κεφάλαιο νομική υπόσταση ισοδύναμη κράτους.
4. Τι σημαίνουν αυτά για την Αριστερά και τα κοινωνικά κινήματα
Και μόνο το γεγονός ότι 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ θα ελέγχεται ουσιαστικά από τη «διατλαντική οικονομική ελίτ», έχοντας στρατιωτικό βραχίονα το ΝΑΤΟ και «πολιορκητικό κριό» τη νεοφιλελεύθερη πολιτική, αποτελεί κίνδυνο για τις ελευθερίες και δικαιώματα των λαών και εργαζόμενων της ΕΕ-ΗΠΑ και εντέλει της υφηλίου. Η ανάλυση της γερμανικής εφημερίδας «Handelslatt» (Ημερησία 23.2.14), που θεωρεί ότι «το σκουριασμένο νόμισμα της εθνικής κυριαρχίας χάνει σταθερά την αξία του στην εποχή της παγκοσμιοποίησης» και ρίχνει το σύνθημα «εμπρός για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Δύσης» με «θεμέλιο τις αξίες της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς», δίνει τη μακροπρόθεσμη προοπτική του σχεδίου ΤΤΙΡ. Οι εμπειρίες από την ευρωπαϊκή ενοποίηση και ιδιαίτερα της «ευρωζώνης» (την πλέον προωθημένη βαθμίδα καπιταλιστικής ολοκλήρωσης), δείχνουν στον καθρέφτη του μέλλοντος τις συνέπειες δημιουργίας της ΤΤΙΡ.
Η προσέγγιση ΕΕ-ΗΠΑ με τους όρους που γίνεται, λειτουργεί σε βάρος των λαών και εργαζόμενων και πρέπει εξ’ αρχής να απορριφθεί αποφασιστικά. Η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της διεθνούς οικονομικής συνεργασίας, μπορεί να επιτευχθεί με διμερές και πολυμερείς συμφωνίες, στη βάση του αμοιβαίου οφέλους και της ισότιμης συνεργασίας, αποφεύγοντας αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας συμφωνίας. Η προώθηση τους είναι υπόθεση των προοδευτικών και αριστερών δυνάμεων και κοινωνικών κινημάτων, με δημιουργία ευρύτερων συσπειρώσεων και μετώπων αντίστασης κατά των δυνάμεων του χρηματιστικού κεφαλαίου και των πολιτικών εκφραστών τους, σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο.

(*) δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών», 20.6.14

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: