Archive

Archive for Σεπτεμβρίου 2014

Τελικά υπάρχουν λεφτά …..κι αν ναι που είναι;

Σεπτεμβρίου 26, 2014 Σχολιάστε

Γιάννης Τόλιος, διδάκτωρ οικονομικών

Στη φετινή ομιλία στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Α.Σαμαράς έδωσε μια εξωραϊσμένη εικόνα της ελληνικής οικονομίας διανθισμένη με άφθονη «υποσχεσιολογία», ενώ ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Α.Τσίπρας έδωσε μια ρεαλιστική εναλλακτική πρόταξη εξόδου από την κρίση, ανεξάρτητα από τις όποιες επιφυλάξεις που μπορεί να έχει κάποιος για τις προτάσεις του. Εντύπωση προκάλεσε η αντίδραση της κυβέρνησης και του κ.Χαρδούβελη, ο οποίος με κείμενο του υπουργείου Οικονομικών προσπάθησε να αμφισβητήσει όχι μόνο την αναγκαιότητα των μέτρων αντιμετώπισης της «ανθρωπιστικής κρίσης», αλλά και τα μέτρα επανεκίνησης της οικονομίας, με το γνωστό στερεότυπο «που θα βρείτε τα λεφτά»;
Λιτότητα ή ανάπτυξη; Διαβάστε περισσότερα…

Κατηγορίες:Uncategorized

Ανάπτυξη, ΕΣΠΑ και παραγωγική ανασυγκρότηση

Σεπτεμβρίου 19, 2014 Σχολιάστε

Γιάννης Τόλιος, διδάκτωρ οικονομικών

Η σημασία της ανάπτυξης ως στοιχείο εξόδου από την κρίση, αποτελεί κοινό τόπο σ’ όλες τις πολιτικές «αφηγήσεις», όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε κάθε χώρα. Ωστόσο ο χαρακτήρας της ανάπτυξης (πόροι, φορείς, κλάδοι, υποστηρικτικές πολιτικές, κατανομή αποτελεσμάτων, διεθνείς οικονομικές σχέσεις, κά), δεν σηματοδοτούν το ίδιο περιεχόμενο. Στην περίπτωση της ελληνικής κοινωνίας, που βιώνει τη μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση, το ζήτημα της ανάπτυξης συνδέεται ευθέως με την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας και την επιβίωση του ελληνικού λαού.
Κρίση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου «ανάπτυξης»
Οι αιτίες της βαθιάς κρίσης της ελληνικής οικονομίας έχουν να κάνουν με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφάρμοσαν τις τελευταίες δεκαετίες, με οριακές διαφορές οι κυβερνήσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ (ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων επιχειρήσεων, διάλυση εργασιακών σχέσεων, απορρύθμιση αγορών, αποδόμηση κατάργηση «κοινωνικού κράτους», κά), με στόχο ενίσχυση κέρδους τραπεζικών-εμπορικών-βιομηχανικών-κατασκευαστικών-εφοπλιστικών ομίλων και «κρατικοδίαιτων» καπιταλιστών. Τα κρισιακά φαινόμενα, με αιχμή την κρίση δημόσιου χρέους, εντάθηκαν από τα μέτρα του Μνημονίου που επέβαλε η τρόϊκα (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ), στο όνομα δήθεν σωτηρίας της Ελλάδας, αλλά στην ουσία σωτηρία ευρωζώνης-ευρώ, καθώς των κατόχων-ιδιοκτητών του χρηματιστικού κεφαλαίου. Η μείωση 35% της καταναλωτικής ζήτησης (νοικοκυριών και δημοσίου), καθώς δημόσιων-ιδιωτών επενδύσεων κατά 55%, βύθισε το ΑΕΠ, μέσω του αρνητικού πολλαπλασιαστή, από 232 δις το 2009, στα 182 δις το 2013, εκτινάσσοντας την επίσημη ανεργία από 9% στο 28%. Ακόμα και τα κονδύλια των κοινοτικών ταμείων στα πλαίσια του ΕΣΠΑ (περιόδου 2007-2013) δεν απορροφήθηκαν λόγω μεγάλων περικοπών του ΠΔΕ και αδυναμίας εξασφάλισης εθνικής συμμετοχής σε κλαδικά και περιφερειακά προγράμματα. Από την άλλη οι εξαγωγές, παρά τη μεγάλη εσωτερική υποτίμηση της εργατικής δύναμης (40-45%), δεν βελτιώθηκαν (56 δις 2008, σε 53 δις 2013), ούτε το χρόνιο έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο. Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, λόγω σκληρού ευρώ και απουσίας πολιτικών οικοδόμησης συγκριτικών πλεονεκτημάτων πάει από το κακό στο χειρότερο.
Η εμμονή στην ίδια πολιτική «βραχυκυκλώνει» την ανάπτυξη
Η «παραμυθία» της κυβερνώσας ελίτ (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) για «οσονούπω» έναρξη της αναπτυξιακής διαδικασίας και εξόδου από την κρίση, στηριγμένη στους μηχανισμούς της αγοράς, όλο και μετατίθεται στο «εγγύς» μέλλον, με πόρους που θα έλθουν είτε από κοινοτικά ταμεία και ΕΤΕπ, ή εισροή ξένων κεφαλαίων, αύξηση κερδοφορίας επιχειρήσεων, ιδιωτικοποιήσεις, κά. Την ίδια στιγμή «φυγαδεύονται» στο εξωτερικό καταθέσεις και κέρδη (300 δις € μόνο σε τράπεζες της Ελβετίας), σε σημείο που αναρωτιέται ο πρόεδρος των γερμανών βιομηχάνων Χ.Καϊτέλ, γιατί η ελληνική ελίτ περιμένει ξένους επενδυτές για ανάπτυξη και η ίδια φυγαδεύει τα κεφάλαια της στο εξωτερικό.! Η εμπειρία των μέτρων της τελευταίας 5ετίας, δείχνει ότι οι ασκούμενες πολιτικές δεν έχουν αναπτυξιακό προσανατολισμό, αλλά εκτός από υψηλή ανεργία, δημιουργούν νέα γενιά «προβληματικών» επιχειρήσεων με «κόκκινα δάνεια». Από την άλλη οι περικοπές στο ΠΔΕ (από 10 δις σε 6,5 δις) παρεμποδίζουν την απορρόφηση των λίγων συγκριτικά κοινοτικών κονδυλίων στα πλαίσια του ΕΣΠΑ, ενώ το «στράγγιγμα» της τραπεζικής ρευστότητας, επιδεινώνει το πρόβλημα. Ταυτόχρονα τα ενδογενή προβλήματα των προγραμμάτων ΕΣΠΑ (υψηλό κόστος διαχείρισης, υπερτιμολογήσεις έργων, λίγες συγκριτικά νέες θέσεις εργασίας, μεγάλο μέρος για κίνητρα-ενισχύσεις σε μεγάλες επιχειρήσεις, κά), μειώνουν τα αναπτυξιακά αποτελέσματα. Επίσης ο παράγοντας εργασία υφίσταται σκληρά πλήγματα, με συντριβή θεμελιωδών δικαιωμάτων, ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων, δραστικές περικοπές μισθών-συντάξεων-παροχών κοινωνικής προστασίας, κά. Το αποτέλεσμα δεν είναι «σύγκλιση» αλλά απόκλιση «οικονομικών-κοινωνικών δεικτών», σε σχέση με μέσο όρο ΕΕ.
Το νέο ΕΣΠΑ της περιόδου 2014-2020, ακολουθεί την «πεπατημένη». Επιγραμματικά σημειώνουμε ότι σε σύνολο προβλεπόμενων πόρων 26 δις (20 δις κοινοτική συμμετοχή) το 25% πάει για ενίσχυση της «ανταγωνιστικότητας-επιχειρηματικότητας», 20% για έργα υποδομής με βάση τις κοινοτικές προτεραιότητες (διευρωπαϊκά δίκτυα), 10% για «ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού» (κυρίως προγράμματα ανακύκλωσης ανεργίας από τα οποία 40-50% διαρρέουν σε ημέτερους), 20% για αγροτικό τομέα σε έργα και δαπάνες στήριξης προϊόντων (οι μικρομεσαίοι αγρότες παίρνουν ….ψίχουλα) και τέλος 25% στα 13 περιφερειακά προγράμματα (ΠΕΠ). Βασική αδυναμία και του νέου ΕΣΠΑ είναι ότι επιλογές και έργα δεν εντάσσονται σε ένα εθνικό σχέδιο οικονομικής-κοινωνικής ανάπτυξης, με τομεακές και κλαδικές δράσεις με επίκεντρο την παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας.! Το λεγόμενο «Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης» που έκανε λόγο ο πρόεδρος του ΣΕΒ κ.Φέσσας σε πρόσφατη συνάντηση του με τον πρόεδρο Δημοκρατίας κ.Παπούλια, ούτε «εθνικό», ούτε «σχέδιο» είναι. Αποτελεί ένα κατάλογο αιτημάτων-απαιτήσεων ενίσχυσης της κερδοφορίας των μεγάλων επιχειρήσεων, με φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδότηση ενεργειακού κόστους, μείωση ασφαλιστικών εισφορών, ευελιξία αγοράς εργασίας, κά. Όσον αφορά τις προτεραιότητες των τομεακών ενισχύσεων (τουρισμός, αγροβιομηχανίες, ισχθυοκαλλιέργειες, συνδυασμένες μεταφορές, φαρμακοβιομηχανία, μεταλλουργία-δομικά υλικά και ναυτιλία), γίνονται με όρους προσδοκώμενων κερδών, αφήνοντας στην άκρη το ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης, ισόρροπης ανάπτυξης, αύξησης απασχόλησης, δικαιότερης κατανομής και ανακατανομής εθνικού εισοδήματος κά.
Εναλλακτική στρατηγική με βάση τις κοινωνικές ανάγκες
Μιλώντας για «ανάπτυξη» δεν εννοούμε απλά «μεγέθυνση» (growth), αλλά «κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη» (development). Μια τέτοια ανάπτυξη θέτει προτεραιότητα τις κοινωνικές ανάγκες και απαιτεί επεξεργασία εθνικού σχεδίου παραγωγής ανασυγκρότησης με εξασφάλιση ουσιαστικής συμμετοχής κοινωνικών φορέων και των εργαζόμενων (πρακτικές «συμμετοχικού προϋπολογισμού») στην επεξεργασία και υλοποίηση των στόχων του. Πρωταρχικός σκοπός δημιουργία θέσεων εργασίας και ισόρροπη ανάπτυξη τομέων, κλάδων, περιφερειών, αξιοποιώντας τα «συγκριτικά» και δημιουργώντας «ανταγωνιστικά» πλεονεκτήματα. Ο αγροδιατροφικός και ενεργειακός τομέας, φαρμακοβιομηχανία, βιομηχανία ειδών πλατιάς κατανάλωσης, κοινής ωφέλειας, κοινωνικών υποδομών, νέων τεχνολογιών, μεταλλουργίας, μεταφορών, ναυπηγο-επισκευών-ακτοπλοΐας-ναυτιλίας, τουρισμού, εμπορίου, χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, πολιτισμού, κά, μπορούν να στηρίξουν μια βιώσιμη ανάπτυξη, με οικονομικούς, κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς όρους. Φορείς τέτοιας ανάπτυξης είναι κατ’ αρχήν ο ευρύτερος δημόσιος τομέας (ΠΔΕ, Κεντρική Διοίκηση, Αυτοδιοίκηση και ΔΕΚΟ), ο τομέας κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας (συνεταιρισμοί, αυτοδιαχειριστικά σχήματα, κά), καθώς ο ιδιωτικός, κυρίως μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με συγκεκριμένο πλαίσιο επιχειρηματικής δράσης (αδειοδοτήσεις, εργασιακά δικαιώματα, φορολογία, χρηματοδότηση, προστασία περιβάλλοντος, πάταξης ολογοπωλίων-κατρέλ, κά). Η κατανομή των αποτελεσμάτων της ανάπτυξης, πρέπει να έχει ως αφετηρία τη συμμετοχή καθενός στην δημιουργία της νέας αξίας (εισοδήματος), ενώ οι μακρο-οικονομικές πολιτικές (φορολογία-κρατικές δαπάνες, εισοδηματική και πιστωτική πολιτική), θα στηρίζουν το σχέδιο της ανασυγκρότησης.
Οι πόροι για παραγωγική ανασυγκρότηση μπορούν να εξασφαλιστούν με δραστική μείωση τοκοχρεολυσίων δημόσιου χρέους (διαγραφή τουλάχιστον μεγαλύτερου μέρους), πάταξη φοροδιαφυγής και φοροκλοπής, δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο τραπεζών, αξιοποίηση εξωτερικών πηγών (κοινοτικών κονδυλίων, δανείων, κλπ) με άσκηση πολυδιάστατης-ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής, ισότιμης οικονομικής συνεργασίας με όλες τις χώρες, χωρίς αμφισβητήσεις εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας. Τέλος από την ίδια την ανάπτυξη, με αύξηση της απασχόλησης και του παραγόμενου πλούτου. Όλα αυτά βέβαια έχουν κι ένα τελικό «δια ταύτα».! Προϋποθέτουν μια κυβέρνηση που με την ενεργητική στήριξη του ελληνικού λαού θα φέρει σε πέρας το σύνθετο, βιώσιμο και ελπιδοφόρο στόχο, ανοικτό στην πρόοδο και προκοπή της ελληνικής κοινωνίας, ιδιαίτερα της νέας γενιάς.

(*) δημοσιεύτηκε στην «Ελευθεροτυπία», 18.9.14

Κατηγορίες:Uncategorized

ΑΛΛΟ «ΤΑΞΙΜΑΤΑ»… ΚΙ ΑΛΛΟ «ΔΟΣΙΜΑΤΑ»!

Σεπτεμβρίου 9, 2014 Σχολιάστε

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*

Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση, μπροστά στα ογκούμενα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα της πολιτικής της, καταφεύγει σε ελιγμούς και προπαγανδιστικά «τρικ», προκειμένου να εξωραΐσει την εικόνα της και να καλλιεργήσει προσδοκίες για το μέλλον. Τελευταίο «δείγμα» η κατακραυγή από τη φορολογική επιδρομή του ΕΝΦΙΑ κατά της μικρής και μεσαίας ιδιοκτησίας. Η κυβέρνηση προβάλλει τη συνάντηση με την τρόϊκα στο Παρίσι ως σημαντικό γεγονός, υποσχόμενη φοροαπαλλαγές, καθώς τον τερματισμό του Μνημονίου και την έξοδο από την κρίση. Ωστόσο τίποτα από τα παραπάνω δεν προέκυψε στις σχετικές συζητήσεις, εκτός από την επίμονη απαίτηση της τρόϊκας (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) για την εφαρμογή των δεσμεύσεων («προαπαιτούμενα»), μεταθέτοντας τη συζήτηση για το δημόσιο χρέος στο αόριστο μέλλον.
ΦΟΡΟΕΛΑΦΡΥΝΣΕΙΣ…ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΗ ΔΕΘ
Η ΔΕΘ ήταν μια ακόμα ευκαιρία για τον κ. Σαμαρά, να επαναλάβει διάφορες εξαγγελίες με πολλά «ΘΑ»… Το μόνο συγκεκριμένο που ανακοίνωσε ήταν η μείωση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης κατά 30%. Ωστόσο, όμως, η αύξηση της τιμής του το Μάρτιο 2011 ήταν 450% (από 60 ευρώ τα χίλια λίτρα στα 330 ευρώ τα χίλια λίτρα) και αν κάτι πρέπει να διορθωθεί είναι η επιστροφή της τιμής στα 60 ευρώ τα χίλια λίτρα. Όλα τα άλλα είναι σκέτη κοροϊδία. Κάτι ανάλογο ισχύει για τον ΕΝΦΙΑ ο οποίος με χαρακτηριστικό τρόπο συμπυκνώνει το αποκρουστικό πρόσωπο των μνημονιακών πολιτικών δήμευσης λαϊκών εισοδημάτων και μικρομεσαίας ιδιοκτησίας. Το 2009 οι φόροι ιδιοκτησίας ανέρχονταν 480 εκατ. ευρώ και με τον ΕΝΦΙΑ φθάνουν 3,2 δις (αύξηση έξι φορές). Ταυτόχρονα δεν υπάρχει αφορολόγητο όριο, ενώ η μεγάλη ιδιοκτησία έχει αναλογικά μικρότερη επιβάρυνση κά. Παρά τις διαβεβαιώσεις για βελτιώσεις, ο ΕΝΦΙΑ δεν βελτιώνεται αφού διατηρείται ο στόχος για 3,2 δις. Ο ΕΝΦΙΑ μόνο καταργείται!
Ασφαλώς, φόρος ιδιοκτησίας είναι αναγκαίος αλλά με αφορολόγητο τουλάχιστον, που να διασφαλίζει με άνεση τη μικρομεσαία ακίνητη ιδιοκτησία, σε τρέχουσες εμπορικές τιμές, με κλιμακούμενο προοδευτικό συντελεστή ανάλογα με μέγεθος περιουσίας, φορολογία των off-shore εταιριών, έλεγχος της λίστας Λαγκάρντ, κατάργηση σκανδαλωδών φορολογικών προνομίων των πλουσίων, κά. Χρειάζεται επίσης γενικότερη αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος με κριτήρια ταμιακά, κοινωνικής δικαιοσύνης και ανάπτυξης. Επίσης δραστική μείωση του ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης, αφορολόγητο 12.000 ευρώ για χαμηλά εισοδήματα, μείωση φορολογικής επιβάρυνσης μισθωτών, συνταξιούχων, μικροεπιχειρήσεων και αγροτών, προοδευτική κλίμακα φορολογίας ανάλογα με το εισόδημα, κά. Αξίζει να σημειώσουμε ότι από το λαθρεμπόριο καυσίμων το δημόσιο χάνει κάθε χρόνο πάνω από 3 δις, ενώ το πρόγραμμα «Ποσειδών» για την καταπολέμηση του παραμένει ανενεργό από το 2008! Χρειάζεται κατά συνέπεια πολιτική βούληση, την οποία η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει, ούτε θέλει να έχει!
ΒΡΟΓΧΟΣ ΣΤΟ ΛΑΙΜΟ…ΤΑ »ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ»
Οι συζητήσεις στο Παρίσι έφεραν στο προσκήνιο πολλές επώδυνες μνημονιακές δεσμεύσεις, τις οποίες η κυβέρνηση αποσιωπά, ενώ η εκπλήρωση τους αποτελεί προϋπόθεση για τα «ψίχουλα» των φοροελαφρύνσεων στα «χειμαζόμενα» λαϊκά στρώματα. Μιλάμε για αλλαγές στο ασφαλιστικό με στόχο την παραπέρα μείωση των συντάξεων, για νέες «διαθεσιμότητες» στο δημόσιο, για απελευθέρωση απολύσεων και περιορισμό του δικαιώματος απεργίας, θεσμοθέτηση της ανταπεργίας (lock – out) των εργοδοτών, προώθηση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας από 2015 σε «κόκκινα δάνεια» με τιμή αφετηρίας 1/3 της αντικειμενική αξίας (η κυβέρνηση προτείνει 2/3), η οποία μοιραία θα οδηγήσει στο ξεσπίτωμα χιλιάδων εργαζόμενων, συνταξιούχων, επαγγελματιών και άλλων λαϊκών στρωμάτων που αδυνατούν να πληρώσουν. Πάνω απ’ όλα όμως τα «προαπαιτούμενα» αφορούν τη χρόνια «ομηρία» του ελληνικού λαού στις πολιτικές Μνημονίου και στους κυρίαρχους της ευρωζώνης, που απορρέουν από τις δανειακές συμβάσεις. Μόνο με κατάργηση Μνημονίου, καταγγελία συμβάσεων και συνολική στροφή στην ασκούμενη οικονομική πολιτική, μπορεί να αποτραπεί η παραπέρα φτωχοποίηση του ελληνικού λαού και η εξώθηση της νεολαίας σε «μεταναστευτική περιπλάνηση»!
ΧΩΡΙΣ »ΚΟΥΡΕΜΑ»…ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ
Στο επίκεντρο της βαθειάς κρίσης που διαπερνά την ελληνική οικονομία είναι το δυσβάστακτο και επαχθές δημόσιο χρέος, το ύψος του οποίου ανέρχεται σε 324 δις ευρώ (175% του ΑΕΠ). Πρόκειται για χρέος που δεν μπορεί να εξοφληθεί. Ακόμα κι αν κάθε χρόνο έχουμε 1-2 δις ευρώ πλεόνασμα στον προϋπολογισμό, θα χρειαστούν 2-3 αιώνες (!) για την εξόφληση του! Άρα η διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους είναι προϋπόθεση για να γίνει βιώσιμο (εξοφλήσιμο). Ταυτόχρονα είναι όρος για την επιβίωση της ελληνικής κοινωνίας. Ως τώρα οι πολιτικές λιτότητας δεν μείωσαν, αλλά επιδείνωσαν το πρόβλημα, αφού πριν μπούμε στο Μνημόνιο το χρέος ήταν 125% του ΑΕΠ.
Η απαίτηση «κουρέματος» πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα μιας φιλολαϊκής κυβέρνησης απέναντι στην τρόϊκα και στην ευρωζώνη. Αφετηριακή αρχή της πολιτικής «η σωτηρία του λαού πάνω από όλα» και όχι η σωτηρία της ευρωζώνης με θυσία του ελληνικού λαού. Η αμφισβήτηση πληρωμής τόκων και χρεολυσίων αποτελεί κρίσιμο μοχλό πίεσης για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους και του υπολοίπου με ρήτρα ανάπτυξης, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για έξοδο από την κρίση. Ωστόσο κι αυτό δεν αρκεί. Χρειάζεται συνολική ανατροπή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών του Μνημονίου, δημόσιος και κοινωνικός έλεγχος στο τραπεζικό σύστημα, πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης και μείωσης της ανεργίας, ενίσχυση αγοραστικής δύναμης μισθών και συντάξεων (επαναφορά κατώτατου μισθού στο προ κρίσης επίπεδο 751 ευρώ), επαναθεμελίωση εργασιακών δικαιωμάτων και πολλά άλλα, που δεν είναι ο χώρος για μεγαλύτερη ανάλυση.
Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν μια κυβέρνηση που θα θέτει ως προτεραιότητα τα συμφέροντα του ελληνικού λαού και της χώρας, θα διασφαλίζει την εθνική και λαϊκή κυριαρχία και θα ακολουθεί πολιτική ισότιμων και αμοιβαία επωφελών σχέσεων με όλες τις χώρες, αντί την πολιτική του παθητικού συνοδοιπόρου και της εθελοδουλίας στις επιλογές των κυρίαρχων ελίτ Βρυξελλών και Βερολίνου. Η ανάπτυξη ισχυρού κινήματος αντίστασης, αλληλεγγύης και ανατροπής, αποτελεί τον κρισιμότερο ίσως παράγοντα μιας τέτοιας ελπιδοφόρας προοπτικής.

*Ο Γιάννης Τόλιος είναι διδάκτωρ οικονομικών, μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ

Κατηγορίες:Uncategorized

Αναζητώντας λύση στο υπ’ αριθμόν 1 πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας

Σεπτεμβρίου 4, 2014 Σχολιάστε

Τόλιος Γιάννης, διδάκτωρ οικονομικών

Η ανεργία αποτελεί κοινωνική πληγή αλλά στην Ελλάδα ….αληθινή μάστιγα. Το επίσημο ποσοστό (α’ εξάμηνο 2014) έφθασε 28% (1.500.000 σε σχέση με το πραγματικό 2.000.000 άτομα). Στις γυναίκες φθάνει 35% και στους νέους ως 25 ετών 65%. Μόλις το 10,5% των ανέργων παίρνει επίδομα ανεργίας. Οι μακροχρόνια άνεργοι ξεπερνούν 1.000.000 άτομα σε σύνολο απασχολουμένων 3,5 εκατομμύρια. Η Ελλάδα θεωρείται «πρωταθλήτρια» Ευρώπης στην ανεργία, ενώ στους νέους «πρωταθλήτρια» κόσμου.! Βασικοί κλάδοι παραγωγής, όπως βιομηχανία, κατασκευές, γεωργία, μεταφορές, καθώς υπηρεσίες, εμπόριο και τουρισμός, υπάρχει μεγάλη καθίζηση θέσεων εργασίας. Από την άλλη 150.000 νέοι επιστήμονες βιώνουν τη «μεταναστευτική περιπλάνηση» στο εξωτερικό.!
Βασική αιτία έκρηξης της ανεργίας, εκτός από την κρίση του συστήματος, η οποία όπως έλεγε κι ο Μαρξ «αυξάνει τον εφεδρικό στρατό της εργασίας», είναι οι πολιτικές Μνημονίου. Η δραστική μείωση μισθών-συντάξεων, υπερφορολόγηση λαϊκών εισοδημάτων και μείωση δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων, συρρίκνωσαν τη ζήτηση, την παραγωγή και το ΑΕΠ, αύξησαν τις απολύσεις, τα «λουκέτα» μικρομεσαίων-επιχειρήσεων, ενώ η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, η αυξανόμενη εντατικοποίηση, οι απολύσεις και «διαθεσιμότητες» στο δημόσιο, κά, σε συνδυασμό με τη μείωση των εξαγωγών, την έφεραν σε πρωτοφανή ύψη. Οι προοπτικές είναι δυσοίωνες, δεδομένου ότι το 2014 θα συνεχιστεί η συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης (βιομηχανίας, αγροτικής οικονομίας, κατασκευών, κά).
Πολιτικές «ανακύκλωσης» ανεργίας και «ευχέλαια» ανάπτυξης
Οι μνημονιακές κυβερνήσεις εκτός από το γνωστό «εμπόριο ελπίδων» σε παραμονές εκλογών, εφαρμόζουν προγράμματα «ανακύκλωσης» ανεργίας, παράλληλα με ….«ευχέλαια ανάπτυξης». Το Μάϊο 2012, ο Α.Σαμαράς υποσχέθηκε μείωση ανεργίας κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε 5 χρόνια, ενώ το Μάϊο 2014, αύξηση νέων θέσεων εργασίας κατά 870.000 ως το 2021, επενδύσεις 55 δις και ρυθμούς ανάπτυξης 3-3,5% τα επόμενα χρόνια. Για να φανούν οι υπερφίαλες εξαγγελίες σημειώνουμε ότι με τυπική «ελαστικότητα απασχόλησης-παραγωγής» 0.3, μια αύξηση της απασχόλησης κατά 30% στον ιδιωτικό τομέα, προϋποθέτει ρυθμούς ανάπτυξης του 11-12% ως το 2021, κάτι που ούτε η Κίνα μπορεί να πετύχει. Αντίθετα σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, για να αναπληρωθούν 1 εκατ. θέσεων εργασίας που χάθηκαν μετά το 2010 θα χρειαστούν ρυθμοί αύξησης ΑΕΠ 3,5%-4% για 12 χρόνια (ως 2025). Ωστόσο οι προβλεπόμενοι ρυθμοί από διεθνείς φορείς είναι 1,5%-1,8% ως 2025, ενώ με βάση εκτιμήσεις του «Διεθνούς Γραφείου Εργασίας» για επιστροφή της απασχόλησης στα προ κρίσης επίπεδα, θα χρειαστούν, με βάση τα σημερινά δεδομένα, τουλάχιστον 20 χρόνια.!
Δυστυχώς τα διάφορα «προγράμματα» απασχόλησης λειτουργούν στην πράξη ως προγράμματα «αναπαραγωγής ανέργων» αφού αφορούν κυρίως θέσεις εργασίας μερικών μηνών και συνδέονται με έντονα φαινόμενα «διαπλοκής». Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΑΕΔ, στο σύνολο των προγραμμάτων κατάρτισης μόλις 20% των συμμετασχόντων βρήκε σταθερή δουλειά, ενώ από τα κονδύλια κατάρτισης 40%-50% χάνεται στους ατραπούς των μεσαζόντων και της γραφειοκρατίας. Επίσης τα σχέδια αναδιοργάνωσης του ΟΑΕΔ δεν είναι για αναβάθμιση, αλλά διάλυση και μεταφορά της συνολικής «πίτας» διαχείρισης των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδομάτων ανεργίας ύψους 3 δις από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, σε ιδιωτικούς φορείς, κυρίως ΚΕΚ, κά.
Τέλος τα νεοφιλελεύθερα δόγματα για μείωσης της ανεργίας με «ελαστικές σχέσεις εργασίας», μειώσεις μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, κά, στην πραγματικότητα έχουν αντίθετο αποτέλεσμα. Η μερική απασχόληση, η παραβίωση του 8ωρου, η εντατικοποίηση εργασίας, κά, εξοικονομούν «ζωντανή εργασία» και μειώνουν θέσεις απασχόλησης, όπως και οι ιδιωτικοποιήσεις, ενώ η μείωση μισθών και εργοδοτικών εισφορών, η «μαύρη» και ανασφάλιστη εργασία, η επιδότηση θέσεων απασχόλησης, κά, αυξάνουν την κερδοφορία, χωρίς ωστόσο να διασφαλίζουν δημιουργία νέων και μόνιμων θέσεων εργασίας.
Μείωση ανεργίας με όχημα την παραγωγική ανασυγκρότηση
Η δραστική μείωση της ανεργίας στο ορατό μέλλον, προϋποθέτει ένα μεταβατικό οικονομικό πρόγραμμα προοδευτικής εξόδου από την κρίση, με κύριο στόχο την πλήρη απασχόληση και σταθερή άνοδο της λαϊκής ευημερίας. Μια φιλολαϊκή κυβέρνηση για αναχαίτιση της ανεργίας, θα χρειαστεί δύο ειδών μέτρα. Πρώτον, ακύρωση Μνημονίου, ανακοπή αύξησης ανεργίας και στήριξης ανέργων και δεύτερον, ενεργητικά μέτρα μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα, για τόνωση ζήτησης, ενίσχυση ανάπτυξης και αύξηση θέσεων εργασίας
Στα πρώτα χρειάζεται αυστηρός έλεγχος απολύσεων και επαναφορά επιδόματος ανεργίας στα προ κρίσης επίπεδα (461 €), με επιμήκυνση του χρόνου επιδότησης στα δύο χρόνια, καθώς και μείωση του χρόνου εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών, όπως επίσης αύξηση κατώτατων μισθών στα προ κρίσης επίπεδα (751 €). Στα δεύτερα, χρειάζεται πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, με κλαδικές πολιτικές και προώθηση καινοτομιών για παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων και παράλληλα δημόσια προγράμματα κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Επίσης χρειάζεται επεξεργασία προγραμμάτων απασχόλησης ανέργων στον κοινωνικό τομέα (υγεία-πρόνοια-παιδεία), στις υποδομές, προστασία περιβάλλοντος, κά. Βασικός φορέας σε ρόλο «εργοδότη ύστατης καταφυγής» πρέπει να είναι το ευρύτερο δημόσιο (κεντρική διοίκηση, ΠΔΕ, Αυτοδιοίκηση και ΔΕΚΟ). Απαιτούνται επίσης προγράμματα ανάταξης και ανάπτυξης βιώσιμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στήριξης κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, ιδιαίτερα συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών μορφών, διάσωση επιχειρήσεων με «αυτοδιαχειριστικά» σχήματα και διατήρηση των θέσεων εργασίας. Επιστροφή βιώσιμων ΔΕΚΟ στο δημόσιο και επέκταση τους σε στρατηγικούς τομείς, δημιουργώντας ευρύτερα παραγωγικά συμπλέγματα (αγροτοδιατροφικό, ενεργειακό, ναυπηγοεπισκευαστικό, κά), καθώς οικονομίες κλίμακας, με πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις στην απασχόληση. Τέλος διαμόρφωση σταθερού επιχειρηματικού πλαισίου για μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις (εργασιακών δικαιωμάτων, φορολογίας, πολιτικής ανταγωνισμού, κά) για προώθηση επενδύσεων και νέες θέσεις εργασίας.
Κρίσιμο ρόλο στην αποκλιμάκωσης της ανεργίας και την προώθηση της παραγωγικής ανασυγκρότησης, θα παίξουν η εισοδηματική πολιτική στήριξης της αγοραστικής δύναμης μισθών-συντάξεων και λαϊκών εισοδημάτων, η πολιτική παροχής πιστώσεων με αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια από το τραπεζικό σύστημα που πρέπει να είναι υπό δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο, καθώς και εφαρμογή ενεργητικής και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, ισότιμων και αμοιβαία επωφελών οικονομικών σχέσεων με όλες τις χώρες. Οι οικονομικοί πόροι για την παραγωγική ανασυγκρότηση και τη δραστική μείωση της ανεργίας σε ορίζοντα 5ετίας διασφαλίζονται με διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, με πάταξη της φοροδιαφυγής και φοροκλοπής των «εχόντων», με διασφάλιση αποταμιεύσεων και παροχή ρευστότητας στις επιχειρήσεις, με αξιοποίηση εξωτερικών πόρων χωρίς υποθήκες στην εθνική κυριαρχία, καθώς και από την ίδια την ανάπτυξη, την παραγωγή νέου εισοδήματος και πλούτου από τους εργαζόμενους, που πρέπει να έχουν και αποφασιστικό ρόλο στη λήψη και εφαρμογή του προγράμματος παραγωγικής ανασυγκρότησης.

(*) δημοσιεύτηκε στην «Ελευθεροτυπία», 3.9.14

Κατηγορίες:Uncategorized