Αρχική > Uncategorized > Τράπεζες ιδιωτών ή μοχλός παραγωγικής ανασυγκρότησης;

Τράπεζες ιδιωτών ή μοχλός παραγωγικής ανασυγκρότησης;

Δεκέμβριος 9, 2014 Σχολιάστε Go to comments

Γιάννης Τόλιος, διδάκτωρ οικονομικών

Η κρίση στην Ελλάδα, πριν περάσει στην πραγματική οικονομία, εκδηλώθηκε ως κρίση «δημόσιου χρέους» και κρίση «βιωσιμότητας των τραπεζών. Για τη διάσωση των τελευταίων εφαρμόστηκαν αλλεπάλληλα «πακέτα» στήριξης, είτε με μορφή εγγυήσεων «ρευστότητας», είτε με παροχή «ζεστού χρήματος», καθώς «συγκεντροποίησης» εργασιών και κεφαλαίου.
1. Εκατόμβες θυσιών για διάσωση τραπεζών
Συνοπτικά τα μέτρα διάσωσης των τραπεζών ήταν: Πρώτον, «πακέτο» Αλογοσκούφη 28 δις (4 δις μετρητά με αντάλλαγμα προνομιούχες μετοχές χωρίς ποτέ να καταβληθούν στο δημόσιο οι προβλεπόμενοι τόκοι). Δεύτερον, «πακέτα» εγγύησης ρευστότητας 210 δις από δημόσιο στο διάστημα 2010-12. Τρίτον, δανεισμός δημοσίου από «τρόϊκα» και κεφαλαιακή ενίσχυση με 40,2 δις σε μετρητά. Άμεσα 25,5 δις στις «συστημικές» (Εθνική, Πειραιώς, Alpha, Eurobank) και έμμεσα 14,7 δις για κάλυψη ανοιγμάτων ΑΤΕ, ΤΤ, PROTON, κά. Τα υπόλοιπα 11,5 δις, βρίσκονται στο ΤΧΣ (ουσιαστικά του δημοσίου). Μετά την «ανακεφαλαιοποίηση» το μερίδιο του ΤΧΣ ανήλθε στην Εθνική 84,6%, Alpha 83,7%, Πειραιώς 80,9% και Eurobank 93,8%.
Στο «βωμό» της στήριξης των 4 τραπεζών θυσιάστηκαν με χαμηλό τίμημα κρατικές τράπεζες (ΑΤΕ στην Πειραιώς και ΤΤ στην Eurobank). Με τη δημιουργία πολύ μεγάλων ομίλων το 96% των τραπεζικών εργασιών πέρασε στον έλεγχο 4 «συστημικών» τραπεζών, ενώ το συνολικό ενεργητικό (346 δις) είναι 1,9 φορές μεγαλύτερο από το ύψος του ΑΕΠ (182 δις το 2013). Η μεγάλη συγκέντρωση εργασιών αύξησε τα κέρδη, ενώ είχε αρνητικές συνέπειες στους εργαζόμενους (περικοπές μισθών, μείωση υποκαταστημάτων, μείωση προσωπικού, αύξηση ωραρίου εργασίας, κά).
Παρά την ανακεφαλαιοποίηση, οι 4 τράπεζες λόγω των «κόκκινων δανείων» ύψους 77 δις €, έχουν ανάγκη πρόσθετων κεφαλαίων. Ως γνωστόν την άνοιξη 2014 προχώρησαν σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου (α.μ.κ.), με αποκλεισμό συμμετοχής του ΤΧΣ, διαθέτοντας τις μετοχές σε χαμηλή τιμή σε σχέση με αρχική τιμή κτίσης από το ΤΧΣ. Αποτέλεσμα, το μερίδιο του δημοσίου (ΤΧΣ) μειώθηκε στην Εθνική από 84,6% στο 57,2%, στην Alpha από 83,7% σε 66,3%, στην Πειραιώς από 80,9% σε 66,9% και στην Eurobank από 93,4% σε 35,4% (η τελευταία ελέγχεται πλέον από ξένα funds).! Εκτός από την απώλεια ελέγχου της Εurobank, αποτελεί σκάνδαλο κι η πώληση μετοχών σε πολύ χαμηλή τιμή (Εθνικής από 4,2 € σε 2,2 € και Εurobank από 1,3 σε 0,3 €), με αποτέλεσμα το δημόσιο να χάσει (μέσω ΤΧΣ) γύρω στα 3,5-4 δις. Ένα νέο σκάνδαλο με στόχο την ενίσχυση των κεφαλαίων εν όψει stress test, ήταν ο «αναβαλλόμενος φόρος» (απαλλαγή φορολογίας σε βάθος 20ετίας) με απώλεια εσόδων δημοσίου 3 δις και μακροπρόθεσμα 10-13 δις.!

2. Σενάρια ιδιωτικοποίησης και ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία
Η ανάγκη νέας κεφαλαιακής ενίσχυσης των τραπεζών με 5-6 δις, συνδέεται με σχέδια ιδιωτικοποίησης «τύπου» Eurobank, καθώς συρρίκνωσης δικτύων και μείωση προσωπικού περί τα 20.000 άτομα. Η προσπάθεια κάλυψης της α.μ.κ. όχι από το «μαξιλαράκι» των 11,5 δις του ΤΧΣ αλλά από έλληνες ή ξένους ιδιώτες, σημαίνει μείωση μεριδίου του ίσως κάτω του 33%. Ήδη από τα 40,5 δις που έδωσε το ΤΧΣ για «διάσωση» τους, η χρηματιστηριακή αξία των μετοχών δεν ξεπερνάει σήμερα τα 18-20 δις !
Από την άλλη η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Εποπτεία, κάνει στενότερο τον έλεγχο στις επιλογές των τραπεζών. Παρ’ ότι ίδια εποπτεία επιβάλλεται σε 130 μεγάλες τράπεζες της ΕΕ, παραμένουν εκτός ελέγχου 3.200 μικρότερες, ενώ στην Ελλάδα μόνο μία, η Αττικής. Από την άλλη η Εποπτεία από την ΕΚΤ δεν εξασφαλίζει παροχή χαμηλότοκης ρευστότητας, ενώ ο έλεγχος της συναλλαγματικής πολιτικής κάνει ασφυκτικότερη τη νομισματική εποπτεία. Τα παραπάνω σε συνδυασμό με τις αυστηρές δεσμεύσεις του Δημοσιονομικού Συμφώνου, Εξάμηνων συντονισμού κά, στενεύουν πάρα πολύ την προώθηση εθνικών αναπτυξιακών και κοινωνικών στόχων.

3. Δημόσια ιδιοκτησία και κοινωνικός έλεγχος
Ο ιδιοκτησιακός έλεγχος των τραπεζών από το δημόσιο είναι αναγκαίος όχι μόνο λόγω «διάσωσης» με δημόσιο χρήμα, αλλά διασφάλισης των λαϊκών αποταμιεύσεων (160 δις) και παροχής «ρευστότητας» με αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια. Η δημιουργία τραπεζών «ειδικού σκοπού» (αναπτυξιακής, στεγαστικής, ΜΜΕ, κά), έπεται της επιλογής εθνικοποίησης-κοινωνικοποίησης, στα πλαίσια του γενικότερου σχεδίου «παραγωγικής ανασυγκρότησης». Η αντιμετώπιση των «κόκκινων δανείων» πρέπει να γίνει με λογική «Σεισάχθειας» (διασφάλιση πρώτης κατοικίας, διαγραφή δανείων σε οφειλέτες με χαμηλό εισόδημα και ιδιοκτησία, μερικό «κούρεμα» και ευνοϊκή ρύθμιση για ΜΜΕ), αποτρέποντας χαριστικές ρυθμίσεις σε μεγάλες εταιρίες. Το κόστος ρύθμισης των «κόκκινων δανείων» να καλυφθεί από τα 11,5 δις του ΤΧΣ, το ειδικό αποθεματικό και από κέρδη τραπεζών. Η δημιουργία ειδικής υπηρεσίας ή φορέα εποπτείας ρύθμισης «κόκκινων δανείων», δεν υποκαθιστά αλλά κάνει αναγκαίο το δημόσιο έλεγχο των τραπεζών και μόνο έτσι έχει λόγο ύπαρξης.
Η προοπτική ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από την Αριστερά εκτός από τα άμεσα μέτρα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης, επιβάλλει τη λήψη τριών μέτρων. Πρώτον, ανατροπή λιτότητας (Μνημονίου), δεύτερον, διαγραφή μεγαλύτερου μέρους χρέους και αποπληρωμή υπολοίπου με ρήτρα ανάπτυξης και τρίτον, δημόσια ιδιοκτησία και κοινωνικός έλεγχος τραπεζών για προώθηση του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης και αναγέννησης της χώρας και για ένα ελπιδοφόρο μέλλον της νέας γενιάς.

(*) δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών», 8.12.14

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: