Αρχική > Uncategorized > Παραγωγική ανασυγκρότηση και βιομηχανική πολιτική

Παραγωγική ανασυγκρότηση και βιομηχανική πολιτική

Αύγουστος 24, 2015 Σχολιάστε Go to comments

Γιάννης Τόλιος. Γ.Γ.Βιομηχανίας του ΥΠΑΠΕΝ

 
Το ζήτημα της βιομηχανικής πολιτικής, τίθεται εκ των πραγμάτων ως κομβικό στη διαδικασία παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, τόσο σε τομεακό όσο και περιφερειακό επίπεδο. Η κατάργηση της λιτότητας και ενίσχυση της «ενεργού ζήτησης» (επενδυτικής-καταναλωτικής, ιδιωτικής-δημόσιας), καθώς η ουσιαστική απομείωση του χρέους αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.
Βασικά ερωτήματα ζητούν απάντηση
Το πρώτο σημαντικό ερώτημα αφορά το στόχο της ανασυγκρότησης. Θεωρούμε ότι πρέπει να είναι η δραστική μείωση της ανεργίας με η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα για νέους επιστήμονες που εγκαταλείπουν τη χώρα. Αυτό σημαίνει ότι τα όποια προγράμματα και σχέδια ανάπτυξης, που αποφεύγουν να θέσουν στο επίκεντρο τη διάσταση της απασχόλησης είναι εξ’ αρχής αποτυχημένα.
Ένα δεύτερο ερώτημα αφορά τους κλάδους που θα γίνουν «όχημα» ανασυγκρότησης. Θα είναι παραδοσιακοί ή νέοι, δύοντες ή ανατέλλοντες; Η απάντηση βρίσκεται στην ιεράρχηση των κοινωνικών αναγκών. Προφανώς χρειάζεται η διατήρηση και ανάπτυξη παραδοσιακών κλάδων που καλύπτουν βασικές ανάγκες (βιομηχανίες τροφίμων, φαρμάκων, ρουχισμού, κλπ), με τους αναγκαίους τεχνολογικούς και ποιοτικούς εκσυγχρονισμούς. Η άλλη όψη είναι η δημιουργία νέων κλάδων στους τομείς νέων τεχνολογιών, αξιοποιώντας συγκριτικά πλεονεκτήματα και οικοδομώντας με επιλεκτικές πολιτικές, νέα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Μιλάμε για προϊόντα ψηφιακής τεχνολογίας (πληροφορικής, νανοτεχνολογίας, κά).
Λέγεται ότι η ανταγωνιστικότητα και η εξωστρέφεια πρέπει να αποτελούν κύριο άξονα της αναπτυξιακής πολιτικής; Θεωρούμε ότι εκτός από την απασχόληση, στο επίκεντρο πρέπει να βρίσκεται η παραγωγικότητα και συνυπολογισμός όλων των παραγόντων της ανταγωνιστικότητας, (δομή αγοράς, δίκτυα, συναλλαγματική πολιτική κά), πολύ περισσότερο που στη ζωή έχει αποδειχθεί ότι το εργατικό κόστος δεν αποτελεί τον κρίσιμο παράγοντα ενίσχυση της. Ο ανηφορικός δρόμος της ανταγωνιστικότητας είναι η αύξηση της παραγωγικότητας (τεχνολογία, οργάνωση, εκπαίδευση, κά), ενώ ο κατηφορικός του φθηνού εργατικού κόστους που δεν δίνει αναπτυξιακή πνοή. Όσον αφορά την «εξωστρέφεια», δεν σηματοδοτεί πάντα θετικό πρόσημο, αλλά μόνο στο βαθμό που συνδέεται με προϊόντα υψηλής προστιθεμένης αξίας και συνοδεύεται με ισότιμες και αμοιβαία επωφελείς οικονομικές σχέσεις με όλες τις χώρες και ιδιαίτερα της ΕΕ.
Οριζόντια ή κάθετα μέτρα βιομηχανικής πολιτικής; Η κυρίαρχη αντίληψη και πρακτική, ότι τα οριζόντια μέτρα εξασφαλίζουν ίσες συνθήκες ανταγωνισμού, υποτιμά τη σημασία των στοχευμένων και επιλεκτικών πολιτικών οικοδόμησης ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων. Κατά συνέπεια τα συγκροτημένα κλαδικά προγράμματα εκσυγχρονισμού βιώσιμων κλάδων και επιχειρήσεων με σημαντικό αριθμό θέσεων εργασίας, πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο, παράλληλα με την παραγωγή προϊόντων νέων τεχνολογιών.
Αναπτυξιακό σχέδιο, πόροι και κατανομή αποτελεσμάτων
Η ύπαρξη σχεδίου με τομεακές και περιφερειακές δράσεις και η εξασφάλιση πόρων είναι κρίσιμη προϋπόθεση. Οι χρηματοδότησης από ΕΣΠΑ και ειδικότερα το πρόγραμμα ΕΠΑΝΕΚ και ΠΔΕ, οι εξειδικευμένες κλαδικές χρηματοδοτήσεις ΜμΕ από ΕΤΕΑΝ και άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία (IfG, ΕΛΤΕΠ, ΕΤΕπ, κλπ), μπορούν να συμβάλλουν στη στήριξη πρωτοβουλιών παραγωγικής ανασυγκρότησης. Από την άλλη οι τράπεζες μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά τόσο με ρευστότητα αλλά και ρύθμιση «κόκκινων» επιχειρηματικών δανείων.
Τα «κίνητρα» τι ρόλο θα έχουν; Η ως τώρα εμπειρία δεν δικαιώνει «κατά κράτος» τη χρήση τους. Ο νέος αναπτυξιακός νόμος πρέπει να αξιολογήσει τις αιτίες της μειωμένης απόδοσης. Ιδιαίτερα να ληφθεί υπ’ όψιν ότι οι οριζόντιες μορφές στήριξης δεν εξασφαλίζουν ισχυρά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Χρειάζεται επανεξέταση του όλου πλέγματος ενισχύσεων, φορολογικών ρυθμίσεων κά, στο φως των αναγκών και προτεραιοτήτων της παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Όσον αφορά τις αδειοδοτήσεις επιχειρήσεων, το δίλημμα του ελέγχουν ex-ante (εκ των προτέρων) ή ex-post (εκ των υστέρων), στην αποτροπή κινδύνων, πρέπει να λυθεί βασικά υπέρ των πρώτων. Η φιλελευθεροποίηση και ελαστικοποίηση των ελέγχων στο όνομα της γραφειοκρατίας, ενθαρρύνει πρακτικές άναρχης ανάπτυξης και ανεξέλεγκτης εγκατάστασης με σοβαρές παρενέργειες στην κοινωνία και περιβάλλον. Στη διαβάθμιση μεταξύ «χαμηλής», «μεσαίας» και «υψηλής» όχλησης, πρέπει να οριστούν κριτήρια συνδυάζοντας την «εκ των προτέρων» και την «εκ των υστέρων» διάσταση.
«Σταθερό φορολογικό περιβάλλον» και «χαμηλό ενεργειακό κόστος», είναι η επωδός των επιχειρηματικών ενώσεων. Ασφαλώς κανένας δεν μπορεί να είναι αντίθετος στην εφαρμογή της Συνταγματικής επιταγής «φορολογικά βάρη ανάλογα με το εισόδημα», ενώ οι όποιες αποκλίσεις να εξυπηρετούν κοινωνικές, αναπτυξιακές και περιβαλλοντικές αναγκαιότητες. Από την άλλη το ενεργειακό κόστος είναι παράμετρος της ενεργειακής βιομηχανίας και η πρακτική επιδότησης του μόνο ως εξαίρεση μπορεί να δικαιολογηθεί και για περιορισμένο διάστημα.
Τέλος η «επιχειρηματικότητα» συχνά ταυτίζεται με τον ιδιωτικό τομέα. Ασφαλώς οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι ΜΜΕ με τον όγκο τους, έχουν σημαντικό ρόλο να παίξουν στην ανασυγκρότηση. Ειδικότερα οι δυσκολίες αξιοποίησης των «οικονομιών κλίμακας» από τις δεύτερες, μπορεί να παρακαμφθεί με «δικτυώσεις» και «συνέργειες», δημιουργία clusters κά. Από την άλλη ο ρόλος των δημοσίων επιχειρήσεων παραμένει αναντικατάστατος σε κρίσιμους τομείς, καθώς η δημιουργία επιχειρήσεων «κοινωνικής-αλληλέγγυας» οικονομίας (συνεταιρισμοί κά), ιδιαίτερα σε τομείς δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
Ένα τελευταίο ερώτημα αφορά την κατανομή των ωφελειών της ανασυγκρότησης; Πρόκειται για κεφαλαιώδες ζήτημα οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής δικαιοσύνης. Δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για ανασυγκρότηση χωρίς τη διασφάλιση θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων και καθορισμού αμοιβών με υπολογισμό της αύξησης της παραγωγικότητας σε επίπεδο επιχείρησης και οικονομίας. Ταυτόχρονα χρειάζεται αποτελεσματικός έλεγχος και εποπτεία της αγοράς, για καταπολέμηση στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (καρτέλ, «συμφωνημένες πρακτικές»), κυρίως από μεγάλες επιχειρήσεις. Όσον αφορά την περιφερειακή διάσταση της βιομηχανικής πολιτικής, είναι η άλλη όψη της ανασυγκρότησης και προϋποθέτει «περιφερειακό προγραμματισμό» και «χωροταξικό σχεδιασμό». Για αυτήν όμως θα μιλήσουμε αναλυτικά σε ένα άλλο σημείωμα μας.

(Απρίλιος 2015)

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: