Αρχική > Uncategorized > Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές πτυχές από την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα

Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές πτυχές από την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα

Αύγουστος 26, 2015 Σχολιάστε Go to comments

 

Isrka On Line, συνέντευξη Γιάννη Τόλιου στον Άγγελο Καλοδούκα, μετάδοση 10-17/8/15

 

1. Νομίζω ότι αρχίζοντας τη συνέντευξή μας για την οικονομία και τις επιπτώσεις του 3ου μνημονίου καλό θα ήταν να ξεκινήσουμε από την εκτίμησή σας για τους στόχους αυτού του μνημονίου και πόσο εφικτοί είναι.
Το νέο Μνημόνιο θα επιδεινώσει την κρίση. Στόχο του έχει όπως και τα προηγούμενα τη δήμευση του ελληνικού λαού για την εξυπηρέτηση των δανειστών. Από την άλλη η ρύθμιση του χρέους (απομείωση του ώστε να γίνει βιώσιμο, δηλ. εξοφλήσιμο) παραμένει θολό. Αντίθετα με τα νέα δάνεια το χρέος θα αυξηθεί κατακόρυφα. Ταυτόχρονα οι υφεσιακές πολιτικές που ενέχει το Μνημόνιο (μειώσεις μισθών-συντάξεων, κοινωνικών και αναπτυξιακών δαπανών) θα συρρικνώσουν τη ζήτηση στην αγορά, θα μειώσουν την παραγωγή και θα αυξήσουν την ανεργία και τα νέα λουκέτα επιχειρήσεων, κά. Η παραμονή της χώρας στο ευρώ με τέτοιες θυσίες είναι βαρύ τίμημα. Ουδέποτε θέση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν παραμονή στην ευρωζώνη «πάση θυσία». Τέλος οι μακροχρόνιες αυστηρές δεσμεύσεις που συνοδεύουν το Μνημόνιο σημαίνουν κατάργηση της εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας.
2. Θα ήθελα να μας πείτε μετά από 5 χρόνια διαδοχικών μνημονίων ποιες ήταν οι επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομία. Δεν μιλώ μόνο για το ΑΕΠ αλλά ουσιαστικά για το ποια είναι η διάρθρωση σήμερα της ελληνικής οικονομίας.
Τα Μνημόνια επέφεραν βαριά πλήγματα στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Εκτός από τη συρρίκνωση του ΑΕΠ πάνω από 25%, είχαμε επιταχυνόμενη παραγωγική αποδιάρθρωση (αγροτικός τομέας στο ΑΕΠ 3-4%, ο βιομηχανικός 8-9%, οι κατασκευές μειώθηκαν πάνω από μισό, κλπ). Η ανεργία πήρε εκρηκτικές διαστάσεις, ενώ τα λουκέτα έφθασαν τις 300.000, κυρίως ΜμΕ. Τα αυξανόμενα «κόκκινα δάνεια» (στεγαστικά και επιχειρηματικά), προοιωνίζουν μεγάλης κλίμακας πλειστηριασμούς κατοικιών και χιλιάδες νέα λουκέτα, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή του κώδικα πολιτικής δικονομίας που προβλέπει εκκαθάριση σε όφελος των τραπεζών. Αυτή η κατάσταση δεν προοιωνίζει κανένα μέλλον για την ελληνική οικονομία και την κοινωνία, ιδιαίτερα για τη νέα γενιά.
2β. Όλοι αναγνωρίζουν ότι το χρέος δεν είναι βιώσιμο. Θεωρείται ρεαλιστική τη λύση της άρνησης πληρωμής των τοκοχρεολυσίων; Δεν θα πρόκειται για καθαρή χρεοκοπία; Από την άλλη μια τέτοια ενέργεια είναι βέβαιο ότι θα θέσει θέμα παραμονής της χώρας στην ευρωζώνη. Τι συνέπειες θα έχει μια έξοδο; Είμαστε έτοιμοι για κάτι τέτοιο;
Η ζωή έχει δείξει ότι αποτελεσματικό μοχλός πίεσης για ρύθμιση του χρέους δεν είναι ούτε τα «παρακάλια», ούτε οι φραστικές «αγριάδες» και παρατεταμένες ατελέσφορες συζητήσεις με τους πιστωτές, αλλά η αμφισβήτηση πληρωμής των τόκων και χρεολυσίων με επίκληση του διεθνούς δικαίου («κατάσταση ανάγκης» ή «απεχθές χρέος»). Η Ελλάδα ήδη βρίσκεται τα τελευταία χρόνια υπό καθεστώς «ελεγχόμενης χρεοκοπίας». Άρα επί της ουσίας δεν υπάρχει διαφορά. Η άρνηση εξυπηρέτησης του χρέους, ακόμα και στη χαλαρή μορφή της «αναστολής πληρωμής» (moratorium) για 5-10 χρόνια, θα έδινε στην Ελλάδα τη δυνατότητα επανεκκίνησης της οικονομίας και μιας στοιχειώδους ανόρθωσης, ώστε να συζητήσουμε τους όρους αποπληρωμής του χρέους. Το ενδεχόμενο αποπομπής από την ευρωζώνη δεν πρέπει να τρομάζει διότι ανοίγει ο δρόμος εξόδου από την κρίση, έστω κι αν στους πρώτους μήνες υπάρξουν κάποιες δυσκολίες. Για να περιορίσουμε τις δυσκολίες πρέπει να υπάρχει η προετοιμασία (πολιτική, οργανωτική, τεχνική, κλπ). Δυστυχώς σε υψηλά κυβερνητικά κλιμάκια υπάρχουν μεγάλες ευθύνες που δεν έκαναν καμιά ανάλογη προετοιμασία για αντιμετώπιση των εκβιαστικών πρακτικών των «θεσμών», παρά τις επανειλημμένες επισημάνσεις της Αριστερής Πλατφόρμας του ΣΥΡΙΖΑ.
3. Για ποιο λόγο και σε τι θα συνεισέφερε μια επιστροφή σε εθνικό νόμισμα στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα είναι σε όφελος γενικά των αδύνατων οικονομιών διότι σήμερα οι ισχυρές χώρες έχουν πλεονάσματα, κυρίως η Γερμανία, ενώ οι αδύναμες, ιδιαίτερα η Ελλάδα, ελλείμματα από τη λειτουργία του ενιαίου νομίσματος. Το «ακριβό» νόμισμα λειτουργεί διαλυτικά για τις αδύναμες οικονομίες, ακόμα και για μεγάλες όπως η Ιταλία. Με την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ανακτούμε το δικαίωμα δανεισμού «τελευταίας καταφυγής» από την Τράπεζα Ελλάδος, όπως σε όλες τις χώρες που έχουν το εθνικό νόμισμα και την εξασφάλιση ρευστότητας στην οικονομία. Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα και η αναπροσαρμογή της ισοτιμίας θα διευκολύνει τις εξαγωγές και θα δυσκολέψει τις εισαγωγές. Θα αυξήσει επίσης τις εισπράξεις από τον τουρισμό. Όλα αυτά θα έχουν θετική επίδραση στην παραγωγή και στην απασχόληση. Αν μάλιστα οι τράπεζες περάσουν υπό δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο (άλλωστε έχουν «ανακεφαλαιοποιηθεί» με θυσίες του ελληνικού λαού), τότε έχουμε πρόσθετες δυνατότητες ουσιαστικής επανεκκίνησης και ανασυγκρότησης της οικονομίας.
4. Έχουμε ένα ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο. Η χώρα εισάγει από μηχανήματα έως καύσιμα, λιπάσματα, τρόφιμα. Πως θα καλυφθούν όλα αυτά;
Ορισμένες εισαγωγές οι λεγόμενες «ελαστικές», μπορούν κατά μεγάλο μέρος να υποκατασταθούν από εγχώρια παραγόμενα ή να περιοριστούν σημαντικά. Ωστόσο εκείνες που λέγονται «ανελαστικές» και αφορούν κυρίως καύσιμα, τρόφιμα, φάρμακα, μηχανήματα και ορισμένες πρώτες ύλες, θα χρειαστούν πρόσθετο συνάλλαγμα το οποίο θα καλυφθεί τόσο με αύξηση εξαγωγών και τουρισμού όσο και τη σύναψη συμφωνιών με άλλες χώρες. Όλα αυτά στους πρώτους 8-10 μήνες, διότι στην πορεία με την επανεκκίνηση της οικονομίας, θα επέλθει εξισορρόπηση του ισοζυγίου διεθνών συναλλαγών με βάση την εμπειρία που είχαμε πριν την ένταξη μας στο ευρώ.
5. Εντάξει, είναι σαφή τα επιχειρήματα υπέρ της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, τη δραχμή. Ωστόσο θα σας λέγανε ότι έχει φανεί επανειλημμένα ιστορικά ότι τόσο μεγάλες αλλαγές είναι και ευκαιρία για την αστική τάξη να κάνει πρωταρχική συσσώρευση, δηλαδή να εφαρμόσει πολιτικές λιτότητας («για την προώθηση της εθνικής ανταγωνιστικότητας») και ακόμα χειρότερα. Τι απαντάτε σε αυτό;
Όντως η κρίση επιφέρει κεφαλαιακές αναδιαρθρώσεις και εντείνει τη συσσώρευση κεφαλαίου μέσα από τις πολιτικές λιτότητας. Αυτό ακριβώς γίνεται με τις πολιτικές Μνημονίου που εξυπηρετούν τόσο τους δανειστές όσο και τους εγχώριους κεφαλαιούχους. Για παράδειγμα η μείωση μισθών στο δημόσιο έχει στόχο την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, ενώ στον ιδιωτικό είναι πριμ στις ιδιωτικές επιχειρήσεις για ενίσχυση κερδών και συσσώρευσης κεφαλαίου, όπως επίσης και η γενικότερη αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων. Ωστόσο η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων δεν ενισχύεται ουσιαστικά με το χαμηλό εργατικό κόστος, αλλά κυρίως με αύξηση της παραγωγικότητας, δηλαδή τη νέα τεχνολογία, καλύτερη οργάνωση, εκπαίδευση, κά. Οι πολιτικές λιτότητας ανατροφοδοτούν την ύφεση, ανεργία, μείωση ΑΕΠ, λαϊκών εισοδημάτων, φτωχοποίησης, κοκ. Χρειάζονται αντίθετα πολιτικές ενεργού ζήτησης, επενδυτικής και καταναλωτικής, δημόσιας και ιδιωτικής.
6. Ο ΣΥΡΙΖΑ πριν να κερδίσει τις εκλογές αναφερόταν πολύ στην «κοινωνική οικονομία». Τι σημαίνει αυτό και αν έχει οποιοδήποτε νόημα στις σημερινές συνθήκες μετά την ψήφιση του 3ου μνημονίου.
Γύρω από την έννοια του «επιχειρείν» υπάρχει μια μεγάλη σύγχυση. Ταυτίζεται συνήθως με την έννοια της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας, η οποία και αυτή δεν είναι ομοιογενής αφού περιλαμβάνει τις πολύ μικρές, μικρο-μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, μέχρι πολυκλαδικά-πολυεθνικά συγκροτήματα. Ιδιαίτερα αποσιωπάται ο δημόσιος τομέας (ΔΕΚΟ, αυτοδιοικητικές επιχειρήσεις και άλλοι φορείς δημοσίου συμφέροντος), καθώς και εκείνος της «κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας». Πρόκειται για συλλογικές μορφές «επιχειρείν» (συνεταιρισμοί, ΚοινΣΕπ, εταιρίες λαϊκής βάσης, συνεργατικά σχήματα, κά) που έχουν πολλά πλεονεκτήματα ιδιαίτερα στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας κά. Ωστόσο τα πλεονεκτήματα δεν έρχονται αυτόματα αλλά χρειάζονται συγκεκριμένες πολιτικές στήριξης (θεσμικό καθεστώς, πόροι, κλπ). Σε αυτόν τον τομέα έχουν γίνει ως τώρα πολύ λίγα βήματα. Θεωρώ ως θετικό το παράδειγμα, με στήριξη της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας που ως πρόσφατα είχα την ευθύνη, για επαναλειτουργία ορισμένων μονάδων του ομίλου ΕΝ.ΚΛΩ στη Νάουσα και Κομοτηνή, μέσα από ένα συνεργατικό σχήμα (συνεταιρισμός εργαζόμενων και συμμετοχή δημοσίου) με τη μορφή «πτωχευτικού συμβιβασμού». Το συγκεκριμένο σχήμα αν τελικά στηριχθεί θα μπορούσε να γίνει «πιλότος» για πολλές υπερχρεωμένες επιχειρήσεις.
7. Ένα από τα εντυπωσιακά θα έλεγα αποτελέσματα των μνημονίων είναι ότι παρά την οικονομική κρίση από την οποία δεν μπορεί παρά να έχουν πληγεί και τα ίδια σχεδόν το σύνολο των αστικών δυνάμεων (οικονομικών και πολιτικών) εξακολουθούν να υποστηρίζουν απολύτως την παραμονή στην ευρωζώνη. Ποιοι είναι οι λόγοι;
Η αποδοχή της λογικής «πάση θυσία στην ευρωζώνη» πρέπει να αναζητηθεί σε πολιτικές, οικονομικές αιτίες, καθώς και σε λόγους ιδεοληψίας. Από πολιτική άποψη, κυρίαρχη διαχρονικά επιλογή της αστικής τάξης, ήταν η «πρόσδεση στη Δύση», μετά στην ΕΕ και σήμερα στην ευρωζώνη, την οποία θεωρούν «λιμάνι απαντοχής» απέναντι στο λαϊκό κίνημα. Ωστόσο και από οικονομική άποψη, μεγάλο μέρος των κεφαλαιούχων της αστικής τάξης με την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα θα υποστεί υποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων (εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα) γιαυτό και αντιδρούν. Από την άλλη υπάρχει και ένα μέρος εγχώριων επιχειρηματιών που βλέπουν θετικά το ενδεχόμενο ως νέα ευκαιρία ενίσχυση της κερδοφορίας τους. Τέλος στο επίπεδο της ιδεοληψίας, υπάρχει μια σημαντική μερίδα της αστικής τάξης, κυρίως διανοούμενοι, αλλά και του ελληνικού λαού, που διακατέχεται από ένα είδος «ευρωλαγνείας», ότι ευρωζώνη σημαίνει πρόοδος, πολιτισμός, καλύτερο βιοτικό επίπεδο, περισσότερα δικαιώματα, κά. Βέβαια τα τελευταία χρόνια αυτές οι ψευδαισθήσεις αρχίζουν να υποχωρούν προς μια ρεαλιστικότερη θεώρηση της προωθούμενης «ευρωπαϊκής ενοποίησης» όχι στη βάση της ισότιμης συνεργασίας, της οικονομικής σύγκλισης και της κοινωνικής συνοχής, αλλά στη βάση της ισχύος, του ανταγωνισμού και των ταξικών συμφερόντων, όπως πραγματικά ήταν από την αρχή, αλλά συγκαλύπτονταν με διάφορους τρόπους.
7β. Φθάνει η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα ως μοχλός εξόδου από την κρίση; Χρειάζονται πρόσθετα μέτρα; Ποια είναι αυτά;
Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα είναι «αναγκαία» αλλά όχι και «ικανή» συνθήκη για προοδευτική διέξοδο της ελληνικής κοινωνία από την κρίση. Ας μη ξεχνάμε ότι με εθνικό νόμισμα στο παρελθόν είχαμε κρίση, πολιτικές λιτότητες και άλλα. Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα είναι το πρώτο βήμα ανάκτησης του ελέγχου βασικών μοχλών οικονομικής πολιτικής και ειδικότερα της νομισματικής και συναλλαγματικής. Η αποδέσμευση είναι αναγκαία επίσης για την ανάκτηση του ελέγχου της δημοσιονομικής πολιτικής (κρατικά έσοδα και δαπάνες), καθώς και ελέγχου του τραπεζικού συστήματος (Τράπεζα Ελλάδος και συστημικές τράπεζες). Τέλος με την αποδέσμευση υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια άσκησης πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής και ισότιμης οικονομικής συνεργασίας με όλες τις χώρες. Η αύξηση των «βαθμών ελευθερίας» στη χάραξη και υλοποίηση της οικονομικής πολιτικής, είναι κρίσιμο ζήτημα για μια αριστερή κυβέρνηση και την εφαρμογή κοινωνικών μετασχηματισμών που θα ανοίξουν το δρόμο στη σοσιαλιστική προοπτική. Μέσα στην ευρωζώνη και υπό καθεστώς Μνημονίων δεν έχουμε περιθώρια να αποφασίζουμε ούτε για δευτερεύοντα ζητήματα. Άρα το όλο θέμα της αποδέσμευσης είναι τελικά θέμα εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας. Αν δηλαδή θα υπάρχουμε ως χώρα και ως λαός, να αποφασίζουμε για τις τύχες μας.

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: