Αρχική > Uncategorized > Ο «εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών» αναπαράγει τη διαπλοκή

Ο «εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών» αναπαράγει τη διαπλοκή

 

του Γιάννη Τόλιου, μέλους Π.Γ. της ΛΑΕ, υπεύθυνου Τομέα Οικονομικής Πολιτικής

δημοσιεύθηκε στο Site της ΛΑ.Ε., Μάιος 10, 2017

 

Εισαγωγή

Η διόγκωση των ιδιωτικών χρεών, νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τράπεζες, εφορίες και ασφαλιστικά ταμεία, αποτελεί την άλλη όψη της βαθιάς κρίσης του ελληνικού καπιταλισμού στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή του, καθώς των πολιτικών της ευρωζώνης και των Μνημονίων, που έχουν δημιουργήσει εκρηκτικά αδιέξοδα σε εκατομμύρια εργαζόμενους και πλατιά λαϊκά στρώματα. Ειδικότερα τα «κόκκινα» δάνεια στις τράπεζες, ανέρχονταν στο α’ τρίμηνο του 2017, σε 105 δις, τα χρέη στις εφορίες σε 95 δις, ενώ στα ασφαλιστικά ταμεία 23 δις. Συνολικά 223 δις. Από την άλλη ο αριθμός των οφειλετών, μικρών και μεγάλων, ξεπερνούσε τα 5,5 εκατ. άτομα. Οι ως τώρα πολιτικές όλων των μνημονιακών κυβερνήσεων όχι μόνο δεν έλυσαν το πρόβλημα, αλλά με τις επιλογές τους, το επιδείνωσαν.! Εκδήλωση της επιδείνωσης είναι μεταξύ άλλων η ένταση των αναγκαστικών μέτρων είσπραξης (κατάσχεσης καταθέσεων, εισοδημάτων, περιουσιακών στοιχείων κά), τα οποία το Μάρτιο ’17 ξεπέρασαν τις 16.400 περιπτώσεις ή 640 την ημέρα. !!

1.Οι κατευθύνσεις αντιμετώπισης των «κόκκινων» οφειλών

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, τόσο στα πλαίσια του Γ’ Μνημονίου, όσο και στα πλαίσια των «προαπαιτούμενων» της β’ αξιολόγησης, έχει δεσμευτεί στους υπερεθνικούς θεσμούς (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ-ΕΜΣ) στη διαμόρφωση νέου καθεστώτος εκκαθάρισης των «κόκκινων» δανείων και των χρεών στις εφορίες και στα ασφαλιστικά ταμεία. Ειδικότερα μετά τη σκανδαλώδη ανακεφαλαιοποίηση 40 δις των τραπεζών, το διορισμό νέων διοικήσεων στις 4 συστημικές τράπεζες και στο ΤΧΣ με την έγκριση και έλεγχο των δανειστών, τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου ίδρυσης εταιριών εξαγοράς «κόκκινων» και ενήμερων (πράσινων) δανείων, τις αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας υπέρ των τραπεζών, προχώρησε στη ψήφιση ειδικού νόμου για τη δημιουργία «εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών», επί του συνόλου των οφειλών σε τράπεζες, εφορίες, ασφαλιστικά ταμεία, προμηθευτές, ενώ επίκειται θεσμοθέτηση των «ηλεκτρονικών πλειστηριασμών», η απαλλαγή από ποινικές ευθύνες τραπεζικών και κρατικών στελεχών που θα διαχειριστούν την εκκαθάριση «κόκκινων» δανείων και χρεών επιχειρήσεων, επέκταση χρονικής ισχύος του «αναβαλλόμενου φόρου» για τις τράπεζες, οι αλλαγές στην πτωχευτική διαδικασία, η απομάκρυνση μη συνεργαζόμενων μετόχων κά.

Ειδικότερα στον τομέα των «κόκκινων δανείων», οι 4 συστημικές τράπεζες (Εθνική, Πειραιώς, Alpha, Eutobank), κατ’ απαίτηση της ευρωζώνης και ειδικότερα του «ενιαίου εποπτικού μηχανισμού» τραπεζών (SSM), έχουν συμφωνήσει για μείωση κατά 40% στο διάστημα 2017-2019. Δηλαδή από 105 δις να απομειωθούν κατά 41 δις. Οι μορφές μείωσης αφορούν 15 δις με ρυθμίσεις, 6-7 δις πωλήσεις σε εταιρίες (funds), 5-6 δις ρευστοποιήσεις (πλειστηριασμούς) και τέλος γύρω στα 15 δις διαγραφές. Η τελευταία αφορούν κυρίως δάνεια χωρίς προοπτική είσπραξης (δεν διαθέτουν εμπράγματες διασφαλίσεις) και είναι κυρίως καταναλωτικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το σύνολο των 105 δις κόκκινων δανείων, τα 28 δις είναι στεγαστικά, τα 15 δις καταναλωτικά και τα 62 δις επιχειρηματικά, από τα οποία 17 δις είναι δάνεια προς ΜΜΕ και 45 δις προς μεγάλες επιχειρήσεις και πολυεθνικές. Ειδικά για το 2017, η μείωση των κόκκινων δανείων προβλέπεται να ανέλθει 7,6 δις (3,5 δις από «διαγραφές», 2,5 δις από «ρυθμίσεις», 1,1 δις «ρευστοποιήσεις» και 0,5 δις από «πωλήσεις»).

Ειδικότερα η διάρθρωση των «κόκκινων» επιχειρηματικών δανείων, στις αρχές 2017, είχαν την εξής σύνθεση. Στον τομέα της μεταποίησης, από το σύνολο των δανείων, 52% ήταν στο «κόκκινο» (πάνω από 12 δις), στο εμπόριο 48% (πάνω από 16 δις), στον τουρισμό 50% (4 δις), στη διαχείριση ακίνητης περιουσίας 55% (4 δις), στην ακτοπλοΐα 35% (3 δις), μεταλλουργία-χαλυβουργία 43% (2,2 δις), πληροφορική & «μ.μ.ε.» 60% (2 δις), βιομηχανίες τροφίμων 45% (2 δις), κλπ. Πολλά από τα πιο πάνω δάνεια, είναι στην ουσία «θαλασσοδάνεια» σε μεγαλοεπιχειρηματίες-διαπλεκόμενους με την τραπεζική και πολιτική ελίτ. Ασφαλώς το στοιχείο της «διαπλοκής» θα παίξει κρίσιμο ρόλο στις τελικές διαδικασίες εκκαθάρισης των δανείων.

Όσον αφορά τα ξένα funds, που θέλουν να «βάλουν στο χέρι» πέρα από κατοικίες, επιχειρήσεις και κλάδους της ελληνικής οικονομίας, έχουν ως τώρα δηλώσει συμμετοχή επτά πολυεθνικές (KKR, Oak Hill Advisors, Carval, Varde, Lone Star fund, AnaCap Investors, Pimco). Επίσης έχουν δηλώσει οι ελληνικές τράπεζες και δύο ισχυροί ξένοι θεσμικοί επενδυτές. Η «Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης» (EBRD) και η «Παγκόσμια Τράπεζα» μέσω της θυγατρικής της «International Finance Corporation» (IFC). Οι κλάδοι ενδιαφέροντος είναι κυρίως ο τουρισμός (ξενοδοχεία), ακτοπλοΐα, η διαχείριση ακίνητης περιουσίας (real estate), η μεταλλουργία-χαλυβουργία, κά.

2.Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών

Όπως ήδη αναφέραμε, ο κύριος όγκος των «κόκκινων» δανείων αφορά επιχειρηματικά δάνεια. Τα στεγαστικά και ιδιαίτερα τα στεγαστικά Α’ κατοικίας, λόγω της κοινωνικής τους σημασίας και των αντιστάσεων του κινήματος κατά των πλειστηριασμών, δεν τίθενται ως άμεση προτεραιότητα από τις τράπεζες μέχρι την ψήφιση των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Αντίθετα σε πρώτη προτεραιότητα μπαίνουν τα επιχειρηματικά, με το Ν.4469/17 που ψήφισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στις 3.5.17, με τη δημιουργία «εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης» του συνόλου των οφειλών μιας επιχείρησης με τους πιστωτές (τράπεζες, δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και προμηθευτές). Παρ’ ότι από τεχνοκρατική άποψη, η διαδικασία εμφανίζεται να έχει «λογική», δεν συνοδεύεται ούτε από την αναγκαία κοινωνική «ευαισθησία», ούτε πολύ περισσότερο από την αναπτυξιακή διάσταση και προοπτική.

Κατ’ αρχάς στα κριτήρια ένταξης μιας επιχείρησης ή ενός φυσικού προσώπου με πτωχευτική ικανότητα (κυρίως έμποροι), στις διαδικασίες «εξωδικαστικής ρύθμισης», αφορά σύμφωνα με το Ν.4469/17, οφειλές πάνω από 20.000 € σε τράπεζες, εφορίες, ασφαλιστικά ταμεία και τρίτους (προμηθευτές). Δηλαδή αφορά γύρω στα 400.000 φυσικά και νομικά πρόσωπα (κυρίως μεγάλες επιχειρήσεις). Ως «μεγάλες επιχειρήσεις» ορίζονται όσες έχουν κύκλο εργασιών άνω των 2,5 εκατ. και συνολικές υποχρεώσεις (ληξιπρόθεσμες ή μη) άνω των 2 εκατ. ευρώ, ενώ ως «μικρές επιχειρήσεις» ορίζονται όσες δεν εμπίπτουν στον παραπάνω ορισμό. Επίσης η ένταξη στη διαδικασία ρύθμισης απαιτεί τη συναίνεση των πιστωτών που κατέχουν τουλάχιστον 50% του συνόλου των απαιτήσεων κατά του οφειλέτη. Αν οι απαιτήσεις ενός πιστωτή υπερβαίνουν το 85% του συνόλου των απαιτήσεων, τότε η διαδικασία παραπέμπεται σε διμερή διαπραγμάτευση.

Όσον αφορά το «κριτήριο επιλεξιμότητας», για τους οφειλέτες που τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα, προσδιορίζεται από το θετικό «καθαρό αποτέλεσμα» προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων, σε μια τουλάχιστον από τις τελευταίας τρεις χρήσεις πριν από υποβολή της αίτησης, ενώ για όσες τηρούν διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, να έχουν θετικά αποτελέσματα προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων ή «θετική καθαρή θέση» (όχι αρνητικά ίδια κεφάλαια). Είναι φανερό ότι το κριτήριο «επιλεξιμότητας», βγάζει εκτός ρύθμισης μεγάλο μέρος των μεσαίων, ακόμα και μεγάλων ατομικών επιχειρήσεων, ενώ εξυπηρετεί κυρίως τις θυγατρικές πολυκλαδικών και πολυεθνικών ομίλων, οι οποίες μπορούν στα πλαίσια του «ενοποιημένου ισολογισμού» να εμφανίζουν κερδοφόρα χρήση ή «θετική καθαρή θέση», σε μια από τις τρεις τελευταίες χρήσεις.

Η αίτηση με πλήρη στοιχεία υποβάλλεται από τον οφειλέτη ηλεκτρονικά, μέχρι τέλος Δεκέμβρη 2018, στην Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ), μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας, η οποία θα τηρείται στην ιστοσελίδα της ΕΓΔΙΧ. (Δυνατότητα εκκίνησης της διαδικασίας έχουν και οι πιστωτές, με κοινοποίηση της προς τον οφειλέτη). Στην αίτηση του ο οφειλέτης, αποτυπώνει υποχρεωτικά, μια σειρά στοιχεία που αφορούν την ταυτότητα της επιχείρησης, τον κύκλο εργασιών, τις συνολικές υποχρεώσεις έναντι των πιστωτών, την αναλυτική περιγραφή της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη, κατάλογο όλων των πιστωτών με πλήρη στοιχεία και οφειλόμενα ποσά, την πρόταση του για ρύθμιση των οφειλών με αναφορά στο ελάχιστο ποσό που μπορεί να καταβάλει σε μηνιαία και ετήσια βάση για την αποπληρωμή τους, καθώς και όλα τα αναγκαία στοιχεία για την αξιολόγηση της «επιλεξιμότητας». Η διαδικασία προϋποθέτει επίσης την άρση του τραπεζικού απόρρητου.

Εντός δύο ημερών από την κατάθεση της αίτησης, η ΕΓΔΙΧ ορίζει «συντονιστή» της διαδικασίας ρύθμισης, από το μητρώο συντονιστών που διαθέτει και στον οποίο εγγράφονται κατά προτεραιότητα διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές (320 συνολικά ανά τη χώρα), μετά από πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος που δημοσιεύει η ΕΓΔΙΧ. Ο συντονιστής κοινοποιεί ηλεκτρονικά σε όλους τους πιστωτές το περιεχόμενο της αίτησης. Εντός δέκα ημερών από την κοινοποίηση της, οι πιστωτές που προτίθενται να συμμετάσχουν στη ρύθμιση, στέλλουν τη δήλωση εμπιστευτικότητας. Εντός δέκα ημερών ο συντονιστής ελέγχει εάν συγκεντρώθηκε το απαραίτητο ποσοστό απαρτίας συμμετεχόντων πιστωτών. Για την εκπόνηση αξιολόγησης βιωσιμότητας του οφειλέτη, που έχει μικρή επιχείρηση, μπορεί να ανατεθεί σε εμπειρογνώμονες, εφ’ όσον υποβάλλεται σχετικό αίτημα από πιστωτές, οι οποίοι είναι δικαιούχοι τουλάχιστον του 1/3 του συνόλου των απαιτήσεων. Με τους ίδιους όρους μπορεί να ανατεθεί η εκπόνηση σχεδίου αναδιάρθρωσης ή επαλήθευσης απαιτήσεων που αμφισβητείται από τον οφειλέτη ή από συμμετέχοντες πιστωτές. Η αμοιβή του εμπειρογνώμονα επιβαρύνει τους συμμετέχοντες πιστωτές που υπέβαλαν το αίτημα διορισμού.

Για την έγκριση της πρότασης αναδιάρθρωσης, απαιτείται συμφωνία του οφειλέτη με τα 3/5 (60%) των πιστωτών, διαφορετικά η διαδικασία κηρύσσεται άκαρπη. Οι πιστωτές που καταψήφισαν τη πρόταση ρύθμισης που εγκρίθηκε, έχουν δικαίωμα να υποβάλλουν γραπτά ενστάσεις στο συντονιστή. Οι πιστωτές και ο οφειλέτης μπορούν να διαμορφώνουν ελεύθερα το περιεχόμενο της σύμβασης, με ορισμένες εξαιρέσεις (πχ. δεν επιτρέπεται οι ρυθμίσεις της σύμβασης να φέρουν οποιονδήποτε πιστωτή σε χειρότερη οικονομική θέση, από αυτήν στην οποία θα βρισκόταν σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, στο πλαίσιο της διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, κά). Δεν μπορούν να υποβάλλουν αίτηση ρύθμισης, οι επιχειρήσεις που έχουν οφειλές πάνω από 85% σε έναν μόνο πιστωτή, όπως και οι εταιρίες που οι εταίροι της έχουν καταδικαστεί για απάτη, φοροδιαφυγή, εκβίαση, καταδολίευση δανειστών κά, όπως επίσης οι τράπεζες, οι χρηματοπιστωτικές εταιρίες και όσοι έχουν υποβάλει αίτηση υπαγωγής στο νόμο Κατσέλη, κά.

Ο οφειλέτης, οι συμμετέχοντες πιστωτές, ο συντονιστής και ο εμπειρογνώμονας, φέρουν υποχρέωση εχεμύθειας ως προς την ύπαρξη και το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων. Ο οφειλέτης ή ο συμμετέχων πιστωτής μπορεί να υποβάλλει στο Πολυμελές Πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου έχει έδρα ο οφειλέτης, αίτηση για την επικύρωση της σύμβασης αναδιάρθρωσης των οφειλών. Από την κατάθεση της αίτησης επικύρωσης, αναστέλλονται ασφαλιστικά μέτρα κατά του οφειλέτη. Η συζήτηση της αίτησης ορίζεται εντός δύο μηνών, ενώ η απόφαση του δικαστηρίου δημοσιεύεται εντός τριών μηνών από την ημερομηνία συζήτησης. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου που επικυρώνει τη σύμβαση, δεν επιτρέπεται άσκηση οποιουδήποτε ένδικου μέσου ή τριτανακοπής. Αν ο οφειλέτης δεν καταβάλει οφειλόμενο ποσό, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης ρύθμισης των οφειλών για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 90 ημερών, ο πιστωτής δικαιούται να ζητήσει την ακύρωση της.

Στην τελική επεξεργασία και ψήφισης του νόμου, έγιναν ορισμένες προσθήκες που εξυπηρετούν κυρίως τις τράπεζες. Ειδικότερα προβλέπεται ότι μέχρι οι τράπεζες και οι υπόλοιποι πιστωτές συμφωνήσουν με τον οφειλέτη να μπουν σε διαδικασίες ρύθμισης, θα μπορούν να κινούνται διαδικασίες μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, κατάσχεσης, πλειστηριασμών κλπ, που στην ουσία αποτελεί μέτρο πίεσης των τραπεζών προς τις χρεωμένες επιχειρήσεις. Επίσης, εάν οι τράπεζες αμφισβητούν το ύψος των απαιτήσεων που βαραίνουν τις επιχειρήσεις, μπορούν να αναθέτουν σε εμπειρογνώμονες την επαλήθευση των απαιτήσεων. Εάν το ποσό της απαίτησης είναι διαφορετικό από αυτό που δήλωση ο οφειλέτης, ο «συντονιστής» του εξωδικαστικού συμβιβασμού θα ζητά αποδεικτικά έγγραφα, διαφορετικά θα προσμετρά μόνο το μέρος της οφειλής που δεν αμφισβητείται.

Τέλος για την ένταξη στο νόμο εκτός από τις επιχειρήσεις που έχουν τεθεί σε εκκαθάριση, μπορούν να ενταχτούν και φυσικά πρόσωπα με πτωχευτική ικανότητα, τα οποία αναβιώνουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα, κά. Υποχρεωμένοι να υποβάλλουν αίτηση είναι και οι συνοφειλέτες, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασίας, εκτός αν συμφωνήσουν οι πιστωτές. Σε περίπτωση διαφωνίας κάποιων ή ακόμα και της πλειοψηφίας των πιστωτών, οι υπόλοιποι μπορούν να διαπραγματευτούν συμφωνία, αλλά δεν είναι υποχρεωτική για όσους δεν συμφώνησαν με τη ρύθμιση. Από την κατάθεση της αίτησης μέχρι την έκδοση της απόφασης αναστέλλονται αυτοδικαίως τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη. Εφ’ όσον επιτευχθεί συμφωνία, η επικύρωση της γίνεται από το Πολυμελές Πρωτοδικείο της περιφέρειας που έχει έδρα η επιχείρηση.

Για ένταξη στο μηχανισμό εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών προς δημόσιο και σε φορείς κοινωνικής ασφάλισης, εφαρμόζονται επιπλέον σειρά από υποχρεωτικούς κανόνες. Σύμφωνα με το Ν.4469/2017, δεν επιτρέπεται η διαγραφή «βασικής οφειλής» προς το δημόσιο, για ορισμένα είδη οφειλών, όπως παρακρατούμενοι φόροι υπέρ του δημοσίου, εισφορών εργαζόμενων προς ασφαλιστικά ταμεία, ποσά και καταπτώσεις εγγυήσεων που έχουν χορηγηθεί για δάνεια με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου, κά. Ωστόσο για τη μείωση του βάρους των οφειλών, μπορεί να γίνει αφαίρεση τόκων υπερημερίας πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς μεγάλου μέρους των προστίμων και προσαυξήσεων χρεών υπέρ δημοσίου και ασφαλιστικών φορέων. Επίσης δεν είναι έγκυρη η σύμβαση αναδιάρθρωσης η οποία προβλέπει αποπληρωμή οφειλών στο δημόσιο σε περισσότερες από 120 δόσεις με ορισμένες εξαιρέσεις. Τυχόν υφιστάμενες ρυθμίσεις οφειλών προηγούμενων νόμων εντάσσονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, κά. Ο αριθμός και το ύψος των δόσεων για αποπληρωμή των οφειλών, καθορίζονται με κριτήριο τη μηνιαία δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, τη μέγιστη διάρκεια ρύθμισης και υπολογισμού της καθαρής παρούσης αξίας της οφειλής.

Ο Ν.4469/2017 ανοίγει επίσης «παράθυρα» για ρυθμίσεις σύμφωνα με αποφάσεις υπουργών. Ειδικότερα παρέχει την ευχέρεια στον υπουργό Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης της ΑΑΔΕ (πρ.ΓΓΔΕ), να ορίσει τον αριθμό και το ύψος των δόσεων αποπληρωμής χρεών προς το δημόσιο, ενώ στον υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, δίνει την ευχέρεια να ορίσει αριθμό και ύψος δόσεων προς ασφαλιστικά ταμεία (!). Επίσης με κοινή απόφαση υπουργών Οικονομικών, Οικονομίας-Ανάπτυξης και Εργασίας-Κοινωνικής Ασφάλισης, παρέχεται η δυνατότητα θέσπισης για πρόσωπα των οποίων οι συνολικές προς ρύθμιση οφειλές δεν ξεπερνούν το ποσό των 50.000 ευρώ, της εφαρμογής απλοποιημένης διαδικασίας ρύθμισης και η αξιολόγηση της βιωσιμότητας του οφειλέτη με τυποποιημένο τρόπο.(!) Πρόκειται για «παράθυρα» που με θέα τη ….διαπλοκή.!

Στην ίδια «λογική» κινούνται και οι ρυθμίσεις για την απαλλαγή από ευθύνες στελεχών (τραπεζών και δημοσίου) που θα χειριστούν ληξιπρόθεσμες οφειλές. Συγκεκριμένα με βάση δημοσιεύματα, όταν γίνει καταγγελία για χαριστική ρύθμιση και αφορά στελέχη του δημοσίου, ο εισαγγελέας θα διαβιβάζει τα στοιχεία στο γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης (!), ενώ αν πρόκειται για στελέχη τραπεζών, οι αναφορές θα διαβιβάζονται στον υπουργό Οικονομικών, ο οποίες εντός 2-3 μηνών θα αποφασίζει αν θα ζητήσει την άσκηση ποινικής δίωξης, ενώ μπορεί να ζητήσει αν το κρίνει αναγκαίο τη γνώμη του διοικητής Τράπεζας Ελλάδος.(!)

Όσον αφορά στις επιχειρήσεις που χρωστούν ως 20.000 ευρώ «βασική οφειλή» στο δημόσιο, προβλέπεται ειδική ρύθμιση. Για οφειλές ως 3.000 ευρώ, η αποπληρωμή τους μαζί και των προσαυξήσεων, γίνεται τμηματικά ως 36 μηνιαίες δόσεις και ελάχιστο ποσό 50 ευρώ, χωρίς δυνατότητα διαγραφής κανενός ποσού. Για «βασικές οφειλές» άνω των 3.000 ευρώ και των επ’ αυτών προσαυξήσεων ή τόκων εκπρόθεσμης καταβολής γίνεται τμηματικά σε 120 δόσεις, με ελάχιστη δόση 50 ευρώ, χωρίς δυνατότητα διαγραφής της «βασικής οφειλής». Δηλαδή κι εδώ παρατηρείται μια δυσμενέστερη μεταχείριση των μικρότερων σε ύψος οφειλετών.!!

 

3.Δημόσιες πολιτικές και υπερχρεωμένες επιχειρήσεις

Με τη δημοσίευση του Ν.4469/17, υπήρξαν και οι πρώτες αντιδράσεις για τις ρυθμίσεις του. Όπως αναφέραμε, η εξωδικαστική ρύθμιση δεν καλύπτει όλους όσους έχουν χρέη σε τράπεζες, αλλά κυρίως μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, με ιδιαίτερα ωφελημένες θυγατρικές επιχειρηματικών ομίλων. Για ορισμένες επιχειρήσεις, η ρύθμιση μπορεί να λειτουργεί ως «σανίδα σωτηρίας», ενώ για άλλες ως «ταφόπλακα» οριστικής εκκαθάρισης. Σε κάθε περίπτωση το μέλλον των εργαζόμενων στις τελευταίες (δεκάδες χιλιάδες) είναι αβέβαιο, ενώ δεν υπάρχει καμιά πρόβλεψη για διασφάλιση καταβολής δεδουλευμένων (μισθών-ημερομισθίων) των εργαζόμενους στις επιχειρήσεις που μπαίνουν σε εξωδικαστική ρύθμιση.!

Όσον αφορά στο τελικό αποτέλεσμα των ρυθμίσεων, ουσιαστικά αφήνεται στην προσωπική βούληση των οφειλετών και πιστωτών και τελικά στους μηχανισμούς της αγοράς. Πρόκειται για παθητική θεώρηση ενός κρίσιμου οικονομικού, κοινωνικού και αναπτυξιακού προβλήματος. Μιλάμε για εξωδικαστική ρύθμιση χρεών εκατοντάδων χιλιάδων επιχειρήσεων, όπου δεν υπάρχει κανένα σχέδιο σύνδεσης της ρύθμισης με δημόσιες πολιτικές, όπως κλαδικές πολιτικές, διαδικασίες αναδιάρθρωσης κλάδων, πολιτική εξαγορών και συγχωνεύσεων, δημιουργίας δικτυώσεων και παραγωγικών συμπλεγμάτων, κά, με ενεργό ρόλο του δημοσίου. Στην ουσία η διαδικασία παραγωγικής ανόρθωσης της οικονομίας και εξόδου από την κρίση αφήνεται στην τύχη της.

Τέλος όσον αφορά στους «ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς», σε Ν/Σ που ετοιμάζει η κυβέρνηση, προβλέπεται σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ουσιαστική αδυναμία του οφειλέτη να γνωρίζει τις διαδικασίες εκποίησης της περιουσίας του, ενώ δεν υπάρχει καμιά διάταξη προστασίας της α’ κατοικίας. Ουσιαστικά το Ν/Σ διευκολύνει τις διάφορες εταιρίες αγοράς «κόκκινων» και ενήμερων δανείων (funds), να αρπάξουν σε χαμηλή τιμή ακίνητη περιουσία, ενώ δεν παρέχεται ίδια δυνατότητα στους οφειλέτες-κατόχους των ακινήτων. Να σημειώσουμε ότι οι κατασχέσεις και πλειστηριασμοί για χρέη στο δημόσιο και στα ασφαλιστικά ταμεία, δεν έχουν σταματήσει ποτέ, ενώ για τα κόκκινα δάνεια α’ κατοικίας, σιωπηρά δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για τις τράπεζες μέχρι ολοκλήρωσης του θεσμικού πλαισίου.

Από την άλλη με νέα εγκύκλιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), οι διαδικασίες είσπραξης οφειλών υπέρ του δημοσίου γίνονται πιο αυστηρές. Καταργούνται κατηγορίες ακατάσχετων (επί ακινήτων και κινητών αξιών), με εξαίρεση μόνο πράγματα απολύτως απαραίτητα για την κάλυψη στοιχειωδών αναγκών και για την εργασιακή δραστηριότητα, ενώ αίρεται το απόρρητο και ακατάσχετο των καταθέσεων σε πιστωτικά ιδρύματα, στο ύψος του ποσού που απαιτείται για ικανοποίηση του δανειστή.

4.Η εναλλακτική πρόταση της ΛΑΕ

Η ΛΑΕ έχει επεξεργαστεί συγκεκριμένη πρόταση αντιμετώπισης των «κόκκινων» δανείων και των χρεών προς το δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ παράλληλα ζητά με προσφυγή στη δικαιοσύνη, την αναζήτηση ποινικών ευθυνών για το σκάνδαλο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, που φόρτωσε στον ελληνικό λαό βάρη πάνω από 40 δις, δίδοντας ταυτόχρονα τον έλεγχο τους, σε ξένα funds και εγχώριους ιδιώτες. Ειδικότερα για την αντιμετώπιση της υπερχρέωσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, προτείνει την αντιμετώπιση τους με λογική «Σεισάχθειας».

Αυτό σημαίνει ότι η Α’ κατοικία ως ύψιστο κοινωνικό αγαθό, πρέπει να αποκλειστεί η αφαίρεση της. Επίσης προβλέπει διαγραφή χρεών σε λαϊκά νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα και μικρή περιουσία, καθώς και ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων (άνεργοι, ΑμεΑ κά), οι οποίοι αντικειμενικά δεν μπορούν να εξοφλήσουν τα δάνεια τους, καθώς και ευνοϊκές ρυθμίσεις σε οφειλέτες μεσαίου εισοδήματος και περιουσίας στη λογική των 100 δόσεων, με διασφάλιση ανεκτού επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και οικογένειας του.

Επίσης γενναία διαγραφή χρεών σε μικροεπιχειρήσεις που έκλεισαν λόγω κρίσης, σε αυτοαπασχολούμενους, σε επαγγελματίες που έχασαν τη δουλειά τους και σε αγρότες, εφόσον έχουν χαμηλά εισοδήματα και μικρή περιουσία. Μερικό «κούρεμα» κόκκινων δανείων σε μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις ανάλογα με μείωση του τζίρου και του εισοδήματος, καθώς ευνοϊκές ρυθμίσεις για τις υπόλοιπες (χαμηλό επιτόκιο, παράταση χρόνου εξόφλησης, κά), με διατήρηση παράλληλα της απασχόλησης.

Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, εφαρμογή διαχειριστικού ελέγχου για τον εντοπισμό «θαλασσοδανείων» και δόλιων πρακτικών δημιουργίας «κόκκινων δανείων» και τον καταλογισμό ευθυνών. Προσδιορισμός δυνατοτήτων συνέχισης λειτουργίας της επιχείρησης (business plan) και μετοχοποίηση δανείων σε τράπεζες υπό δημόσιο έλεγχο, με τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας. Για τις επιχειρήσεις που μπορούν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους με «αυτοδιαχειριστικά» και «συνεταιριστικά» σχήματα, ευνοϊκές ρυθμίσεις και μέτρα στήριξης με τη διατήρηση των θέσεων εργασίας. Τέλος κατάργηση των εισπρακτικών εταιριών και μνημονιακών νόμων που ανοίγουν δρόμο στην αρπαγή κατοικιών και λαϊκών περιουσιών από τράπεζες, ειδικές εταιρίες και ξένα funds.

Ειδικότερα για τα χρέη στο δημόσιο, κρίνεται αναγκαία η διαγραφή κατ’ αρχάς χρεών σε οφειλέτες με χαμηλά εισοδήματα και μικρή περιουσία, καθώς χρεών ευπαθών κοινωνικών ομάδων (χρόνια άνεργοι, ασθενείς, κά). Ευνοϊκές ρυθμίσεις (μακρόχρονη εξόφληση, διαγραφή προσαυξήσεων, κά) για χρέη οφειλετών μεσαίου εισοδήματος και περιουσίας και μερική διαγραφή ανάλογα με τη μείωση του εισοδήματος. Στις περιπτώσεις συνυπολογισμού χρεών σε τράπεζες, το ύψος της δόσης να μην ξεπερνά το 1/3 του ετήσιου εισοδήματος. Στις υπόλοιπες κατηγορίες οφειλετών, εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα περί αναγκαστικής είσπραξης. Σε κάθε περίπτωση δεν θίγεται το ακατάσχετο της Α’ κατοικίας, μέχρι ενός ορίου που δεν συνεπάγεται κατοχή αφανούς πλούτου και πολυτελούς διαβίωσης.

Όσον αφορά τις οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία, η αντιμετώπιση τους επιβάλλει την επαναφορά της ρύθμισης των 100 δόσεων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ν.4321/2015 και για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές των επαγγελματιών – για δικές τους εισφορές –δυνατότητα εξόφλησης σε χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον δεκαετίας. Τέλος απόλυτη προστασία της Α’ κατοικίας από πλειστηριασμούς και κατασχέσεις, καθώς και έρευνα με τιμωρία των υπευθύνων της κακοδιαχείρισης των αποθεματικών ασφαλιστικών ταμείων, πάταξη της εισφοροδιαφυγής και «μαύρης εργασίας», κά.

Η εφαρμογή των πιο πάνω μέτρων αντιμετώπισης της υπερχρέωσης χιλιάδων επιχειρήσεων, εντάσσεται στα πλαίσια μιας γενικότερης πολιτικής φιλολαϊκής εξόδου την κρίση, η οποία προϋποθέτει: δημόσια ιδιοκτησία και κοινωνικό έλεγχο των τραπεζών, φορολογική ανακούφιση των λαϊκών στρωμάτων, κατάργηση φορολογικών και άλλων προνομίων της ολιγαρχίας, βαθιά διαγραφή δημόσιου χρέους και αναστολή πληρωμής τοκοχρεολυσίων, ενίσχυση αγοραστικής δύναμης μισθών, συντάξεων και λαϊκών εισοδημάτων, απαλλαγή από τους ασφυκτικούς κανόνες της ευρωζώνης και μετάβαση στο Εθνικό Νόμισμα, εφαρμογή προγράμματος παραγωγικού μετασχηματισμού της οικονομίας και μείωσης της ανεργίας, κά, που ανοίγουν ελπιδοφόρα προοπτική στην ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα της νέας γενιά.

Εξυπακούεται ότι όλα αυτά απαιτούν την ανάπτυξη ισχυρού κινήματος αντίστασης και ανατροπής των μνημονιακών μέτρων, που θα λειτουργήσει ως «όχημα» ανάδειξης μιας κυβέρνησης των αριστερών, αντιμνημονιακών, ριζοσπαστικών, πατριωτικών δυνάμεων, που θα προωθήσουν όλες τις πιο πάνω θεμελιακές επιλογές του μεταβατικού προγράμματος, ανοίγοντας ελπιδοφόρους δρόμους στη σοσιαλιστική προοπτική.

(*) Εισήγηση στην Ημερίδα της ΛΑΕ στην ΕΣΗΕΑ, στις 9.5.17, με θέμα: «Οι ανακατατάξεις στο Χρηματοπιστωτικό σύστημα, εκκαθάριση κόκκινων δανείων και η εναλλακτική πρόταση της ΛΑΕ»

Advertisements
Κατηγορίες:Uncategorized
  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: